Litla beiðnin kemur fyrst, svo sú stóra.
Skoðanagrein sem beitir tveimur þekktum hugtökum úr félagssálfræði, „foot in the door“ og aukinni skuldbindingu, á þjóðaratkvæðagreiðsluna um ESB-viðræður. Höfundur nefnir upprunalega rannsókn með ártali og tölum og setur sjálf skýr mörk á eigin fullyrðingu. Röksemdin sleppir hins vegar sterkustu gagndæmunum, þar á meðal því að Ísland hætti sjálft í viðræðum eftir 2013.
Birt undir merkjum skoðanaskrifa, og það er rétt flokkun. Það sem skilur greinina frá meðaltalinu í ESB-flóðinu á Vísi er að höfundur nefnir heimild sína: rannsókn Freedman og Fraser frá 1966, tilraunina með skiltin í Kaliforníu og tölurnar 17 á móti 76 prósentum. Þetta er sannreynanlegt fyrir lesanda sem vill fletta því upp. Höfundur dregur líka sjálf úr eigin fullyrðingu, tekur skýrt fram að hún telji ekki alla já-kjósendur dæmda til að segja já síðar. Slík hófsemi í rökfærslu er ekki sjálfgefin í kosningagreinum.
Veikleikinn er hvað mikið vantar á milli tilraunar með garðskilti og þjóðaratkvæðagreiðslu. Áhrifin sem Freedman og Fraser mældu eru einstaklingsbundin, í beinu samtali, og síðari rannsóknir hafa sýnt umtalsvert minni og háðari áhrif en frumrannsóknin. Ekkert af því er nefnt. Alvarlegra er þó gagndæmið sem liggur beint við: Ísland var þegar í aðildarviðræðum, hafði lagt í þær tíma og fjármuni, og stöðvaði þær samt. Það er einmitt prófsteinninn á kenninguna um aukna skuldbindingu, og greinin gengur framhjá honum.
Þá er röksemdin ósamhverf. Sömu sálfræðilegu lögmál mætti allt eins beita á nei-hliðina, og sú framsetning að já-kjósendur séu fyrst og fremst viðtakendur sölutækni fremur en fólk sem tekur upplýsta afstöðu er í reynd nokkuð niðrandi án þess að því sé haldið fram beint. Þetta er samt vel byggð, læsileg og málefnaleg grein sem heldur sig við eina hugmynd og rekur hana til enda. Hún er hærri en meðaltalið, en ekki nógu opin gagnvart eigin veiku punktum til að teljast framúrskarandi.
