visir.is
2026-08-21 08:17
ESB-aðild eykur áhrif smáríkja. Reynsla Íra er mjög jákvæð
Skoðanagrein á Vísi þar sem írskur höfundur, búsettur á Íslandi, færir rök fyrir því að ESB-aðild margfaldi áhrif smáríkja og notar Írland sem dæmi. Röksemdafærslan er skipulögð og byggð á áþreifanlegum dæmum: Schengen-undanþágu Írlands, sameiginlega ferðasvæðinu með Bretlandi, formennsku í ráðinu og stöðu Írlands í Brexit-viðræðunum. Á móti kemur ein óstudd prósentutala, ein fullyrðing sem stendur illa undir sér og nær algjör þögn um gagnrök.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel byggð ESB-grein með áþreifanlegum dæmum, en 91%-talan er án heimildar og sterkustu gagnrökin, sjávarútvegur og EES, eru látin ósvarað.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt undir skoðanamerki og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Þar stendur hún sig að stórum hluta vel: dæmin eru sannreynanleg í grundvallaratriðum, höfundur upplýsir um eigin bakgrunn og gerir hreinlega ekki tilraun til að fela að hann talar fyrir tiltekinni niðurstöðu. Tvennt dregur hana samt niður. Talan „91% Íra telja að landið sitt hafi eflst verulega“ hangir í lausu lofti; hvorki Eurobarometer, ártal né spurningin sjálf eru nefnd, og lesandinn getur ekki sannreynt hana innan greinarinnar. Sömuleiðis er fullyrðingin um að Írar hafi „tvisvar gegnt æðsta embætti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins“ sett fram án nafna eða ártala; í grein sem byggir trúverðugleika sinn á áþreifanlegum dæmum er það óþarfa veikleiki, og sama gildir um „fyrsta Írann í framkvæmdastjórninni“ sem er hvergi nefndur.
Rökrænt er alvarlegasta gatið þó valið á Írlandi sjálfu. Írland er með um fjórtán sinnum fleiri íbúa en Ísland, og greinin byrjar á að nefna Möltu, Kýpur, Eistland, Lúxemborg og Lettland sem raunverulega sambærileg ríki en snýr aldrei aftur til þeirra. Þar hefði höfundur getað styrkt mál sitt umtalsvert. Auk þess er ekkert tekið á augljósustu gagnrökunum: sjávarútvegsstefnunni, því sem EES-samningurinn þegar veitir, eða þeirri staðreynd að írskir kjósendur höfnuðu tvívegis ESB-sáttmálum í þjóðaratkvæði. Þögn um sterkustu gagnrökin er valkostur, en hún kostar. Loks er dæmið um afstöðu Íra til sjálfsákvörðunarréttar Palestínumanna vandræðalegt í röksemdakeðjunni, því það er fremur dæmi um sjálfstæða utanríkisstefnu í andstöðu við meirihluta ESB en um að lítið ríki hafi mótað dagskrá sambandsins.