mbl.is
2026-06-10 13:15
Næsthæsta matarverð Evrópu
Frétt um nýtt skjal Samkeppniseftirlitsins sem sýnir að Ísland er með næsthæsta matvöruverð í Evrópu. Greinin byggir nær eingöngu á gögnum og túlkun Samkeppniseftirlitsins, auk tilvísunar í tölur Hagstofunnar. Enginn viðmælandi úr atvinnulífinu, neytendahreyfingum eða landbúnaðargeiranum kemur að.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Frétt um hátt matvöruverð á Íslandi byggir vel á gögnum Samkeppniseftirlitsins en vantar algerlega sjónarmið frá framleiðendum, bændum eða ráðuneyti.
Gagnrýni Vitans
Greinin er vel uppbyggð og gefur skýra yfirsýn yfir niðurstöður Samkeppniseftirlitsins; tölulegar fullyrðingar eru rekjanlegar til nafngreindrar stofnunar og viðbótargögn frá Hagstofunni styrkja heildarmyndina. Það er styrkur að blaðamaður greinir ekki aðeins verðlag heldur einnig verðþróun yfir tíma og setur í evrópskt samhengi. Hins vegar er greinin einróma hvað varðar sjónarhorn: Samkeppniseftirlitið er bæði heimild og túlkandi aðili, og engin rödd kemur fram frá bændum, afurðastöðvum, smásölufyrirtækjum eða hagfræðingum sem gætu sett niðurstöðurnar í annað samhengi eða andmælt túlkuninni. Þegar Samkeppniseftirlitið fullyrðir að regluverkið heimilar samruna afurðastöðva án afskipta samkeppnisyfirvalda, og að samráð sé heimilað, er um nokkuð alvarlegar ásakanir að ræða sem kalla á viðbrögð frá þeim sem eiga hlut að máli, til dæmis frá landbúnaðarráðuneytinu eða Bændasamtökunum. Sú rödd vantar algjörlega. Framsetningin hneigist að þeirri túlkun að samkeppnisskortur í framleiðslulið og veikt regluverk sé meginorsökin, en aðrir þættir, eins og smæð markaðar, landfræðileg einangrun eða gengisþróun, fá enga umfjöllun. Greinin er þannig traust sem kynning á skjali Samkeppniseftirlitsins en vantar þá dýpt og fjölbreytni heimilda sem viðfangsefnið kallar á.