Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 393 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 896 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 200 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
ruv.is 393 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 896 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 200 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
heimildin.is 2026-04-26 14:00

Alræði auðsvalds

Greinin er skoðanagrein eftir Þorvald Örn Árnason, líffræðing og kennara á eftirlaunum, þar sem hann rekur sögu kapítalismans frá iðnbyltingu til nútíma og heldur því fram að „alræði auðsvalds" ráði ríkjum án aðhalds. Greinin dregur víðtækar sögulegar línur, vísar m.a. til bókar Yuval Noah Harari og setur fram heimsmynd þar sem kapítalismi er jafnaður við trúarbrögð.

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein ber að meta þessa ritsmíð á forsendum röksemdafærslu og hugverkalegrar heiðarleika, ekki á forsendum fjölbreyttra heimilda eða jafnvægis. Röksemdafærslan er víðtæk en á köflum grunnsæ: fullyrðingin um að kapítalismi sé „trúarbrögð nútímans" er sett fram sem augljós staðreynd án þess að höfundur glími við gagnstefnur eða fræðilega gagnrýni á slíka greiningu. Samlíking auðæfa við Óðin og Bandaríkjaher við Þór er til dæmis myndræn en fræðilega óskilgreind, og lesandinn fær enga rökstuðning fyrir því af hverju þessi samlíking ætti að standast umfram önnur sjónarhorn. Þegar höfundur segir að „fjórðungur Bandaríkjamanna kaus auðsmanninn Donald Trump yfir sig" er þetta framlagt sem „sorglega staðreynd" sem sýni blekkingu auðsvalds, en engin tilraun er gerð til að glíma við þá augljósu spurningu hvort kjósendur geti haft ólík og lögmæt sjónarmið. Samanburðurinn við Hitler er ónúansaður og dregur úr trúverðugleika röksemdarinnar. Tilvísun í Harari-bók er eina nafngreinda fræðiheimildin og gefin í eftirmála frekar en sem hluti röksemdafærslunnar. Greinin er hugmyndarík en einsleit í sjónarhorni; hún setur fram eina skýringu á flóknum fyrirbærum og gerir lítið sem ekkert úr gagnrökum, sem veikir hana sem skoðanagrein.
← Til baka á forsíðu