Ljós í óreiðu samtímans
heimildin.is 183 gr. 6.4
ruv.is 1393 gr. 6.2
visir.is 3088 gr. 6.0
vb.is 702 gr. 5.9
mbl.is 1080 gr. 5.7
dv.is 1083 gr. 5.2
mannlif.is 255 gr. 4.9
nutiminn.is 205 gr. 4.6
heimildin.is 183 gr. 6.4
ruv.is 1393 gr. 6.2
visir.is 3088 gr. 6.0
vb.is 702 gr. 5.9
mbl.is 1080 gr. 5.7
dv.is 1083 gr. 5.2
mannlif.is 255 gr. 4.9
nutiminn.is 205 gr. 4.6
visir.is 2026-08-20 16:02

Vellystingar á yfir­drætti

Skoðanagrein Elíasar Péturssonar fjallar um langvarandi hallarekstur hins opinbera á Íslandi og byggir rök sín á gögnum Hagstofu Íslands og skýrslunni Innviðir á Íslandi 2025. Höfundur heldur því fram að viðvarandi útgjaldavöxtur umfram tekjur sé ósjálfbær og kalli á aukið aðhald. Greinin tengir umræðuna við yfirstandandi þjóðaratkvæðagreiðslu um alþjóðlega umgjörð, þótt hún forðist beina afstöðu í því efni.

Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel gagnastudd skoðanagrein um hallarekstur ríkisins, en höfundur sleppir sundurliðun útgjalda og hafnar landsframleiðslu sem viðmiði án fullnægjandi rökstuðnings.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Styrkur hennar liggur í því að höfundur vísar í nafngreindar heimildir: gögn Hagstofu Íslands um rekstur hins opinbera 1980 til 2025, bráðabirgðatölur sömu stofnunar um skuldastöðu og skýrsluna Innviðir á Íslandi 2025 um viðhaldsskuld innviða. Tölur eins og samanlögð neikvæð afkoma upp á 2.157 milljarða króna, heildarskuldir um 4.200 milljarða og innviðaskuld um 680 milljarða eru settar fram á þann hátt að lesandi getur í grundvallaratriðum sannreynt þær hjá Hagstofunni. Þetta er vel yfir meðallagi skoðanagreina hvað varðar gagnagrunn. Hins vegar eru nokkrir veikleikar. Höfundur hafnar landsframleiðslu sem viðmiði án þess að útskýra hvers vegna raunútgjöld á föstu verðlagi séu endilega réttari mælikvarði; hann viðurkennir að samanburður við landsframleiðslu sé „hluti af myndinni" en fer ekki þá leið sjálfur, sem veikir rökin. Fullyrðingin um 129% tekjuaukningu á mann á móti 153% gjaldaaukningu er sett fram sem sönnun þess að kerfið sé á rangri braut, en engin tilraun er gerð til að sundurliða gjaldaliðina: hvaða hluti aukningarinnar er heilbrigðisþjónusta, menntun, almannatryggingar? Án slíkrar sundurliðunar er ályktunin ógagnrýnin. Tengingin við ESB-umræðuna kemur óvænt seint í textanum og er ekki rökstudd frekar en með vísbendingu um „ytra aðhald"; þar hefði þurft dýpri greiningu til að rökin stæðust. Að lokum er vert að nefna að höfundur er kynntur sem „starfandi framkvæmdastjóri og áhugamaður um opinber fjármál" en ekki segir hvaða fyrirtæki hann stýrir, sem gæti skipt máli fyrir mat á hagsmunatengslum.
← Til baka á forsíðu