visir.is
2026-05-08 08:20
Einkabíllinn er mest niðurgreiddi ferðamátinn
Skoðanagrein frambjóðanda Pírata þar sem haldið er fram að einkabíllinn sé mest niðurgreiddi ferðamátinn á Íslandi og Borgarlínan sé hagkvæmari kostur. Greinin vísar í tölur frá Samgöngustofu um samfélagslegan kostnað umferðarslysa og nefnir byggingarkostnað bílastæða, en flestar fullyrðingar standa án staðfestrar heimildar.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein frambjóðanda Pírata um kostnað einkabílsins. Ein nafngreind heimild frá Samgöngustofu, en flestar tölur og fullyrðingar standa án heimildar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur er auðkenndur sem frambjóðandi Pírata; það er til fyrirmyndar að pólitísk tengsl séu dregin fram. Rökin eru skipulögð og samkvæm sjálfum sér: höfundur leggur fram þá grundvallarfullyrðingu að einkabíllinn sé mest niðurgreiddur og styður hana með nokkrum kostnaðarþáttum. Tilvísunin í Samgöngustofu um 80 milljarða króna árlegan samfélagslegan kostnað umferðarslysa er afgerandi fyrir röksemdafærsluna og er eina nafngreinda heimildin í greininni; lesandinn getur í grundvallaratriðum leitað þessara talna hjá stofnuninni. Hins vegar vantar töluvert á rökstuðninginn. Fullyrðingin um að „rannsóknir" sýni að sérstakar gjöld ökumanna standi ekki undir heildarkostnaði er sett fram án þess að tilgreina hvaða rannsóknir eigi í hlut; þetta er ómótmælt staðhæfing sem lesandinn getur ekki sannreynt. Sama á við um kostnaðartölur bílastæða (8–12 milljónir í bílageymslu, 1–3 milljónir á yfirborði); engin heimild er nefnd. Hugtakið „framkölluð eftirspurn" er vel skilgreint en stutt einungis almennu orðalagi, ekki tilvísun í rannsóknir eða dæmi úr íslensku samhengi. Greinin vantar líka viðurkenningu á mótrökunum: enginn útlagður kostnaður almenningssamgangna er borinn saman, og sú staðreynd að vegtengdir skattar og gjöld standa þó undir einhverjum hluta vegakerfisins er sópuð til hliðar. Sem skoðanagrein er þetta sæmilegt málflutningsstykki með skýrum meginboðskap, en hugmyndafræðileg heiðarleiki greinarinnar veikist af ónefndum heimildum og skorti á viðurkenningu á hinu hliðinni.