mbl.is
2026-05-14 07:11
Ólík skuldaþróun
Greinin er kynningarstykki Morgunblaðsins á eigin samanburði á skuldastöðu þriggja stærstu sveitarfélaga landsins. Gögn eru sögð byggð á ársreikningum en engin tölulegt dæmi eða samhengi er gefið utan prósentutalna. Greinin vísar lesanda í prentútgáfuna til frekari upplýsinga.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Morgunblaðið birtir samanburð á skuldum sveitarfélaga sem dregur neikvæða mynd af Reykjavík án þess að gefa borginni tækifæri til svara. Gögn eru óaðgengileg og framsetningin einhliða.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í raun kynning á eigin efni Morgunblaðsins, með vísan í nánari umfjöllun á blaðsíðu 10. Slík framsetning er algengt form í dagblöðum, en hún skapar vandamál: lesandinn fær niðurstöðu án þess að geta sannreynt hana. Prósentutölur um skuldahækkun Reykjavíkur (86%), Hafnarfjarðar (9%) og Kópavogs (neikvæð um 22%) eru settar fram sem staðreyndir, en engar undirliggjandi tölur eru birtar; ekki er ljóst hvort um nafnvirði eða raunvirði er að ræða, hvort heildarskuldir eða hreinar skuldir séu á ferð, eða hvaða dagsetningar ársreikninganna eru bornar saman. Vísað er í „A-hluta rekstursins" sem er gagnlegt afmörkunaratriði, en skilgreiningin er stutt og ófullnægjandi fyrir almennan lesanda.
Framsetningin ber skýrt merki um að ætlunin sé að draga fram neikvæða stöðu Reykjavíkur. Engin rök eða sjónarmið koma frá fulltrúum sveitarfélaganna, engin viðbrögð frá borgarstjóra eða fjármálastjóra Reykjavíkurborgar. Ef tilgangurinn er greiningarblaðsíða í prentútgáfunni mætti færa rök fyrir styttri kynningu á vefnum, en þá ætti hún ekki að bera yfirskrift sem gefur til kynna sjálfstæða fréttaumfjöllun. Jákvætt er að heimildin, ársreikningar sveitarfélaga, er opinber og sannreynanleg. Hins vegar er framsetningin einhliða og skortir mótvægi sem hefði þurft að vera til staðar í efni sem birtist undir fréttaflokki.