mbl.is
2026-08-19 20:40
Margra ára rekstrartap hins opinbera þrýst á gjaldhækkanir
Frétt mbl.is um áhrif opinberra gjaldhækkana á verðbólgu og stýrivaxtaákvörðun Seðlabankans. Greinin byggir aðallega á viðtali við einn hagfræðing, Konráð S. Guðjónsson, og vísar einnig til ummæla Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra. Fjallað er um að opinberar hækkanir umfram verðbólgumarkmið hafi ýtt undir verðbólgu og grafið undan forsendum kjarasamninga.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Frétt mbl.is um opinberar gjaldhækkanir og verðbólgu byggir á einum hagfræðingi. Engum stjórnvaldafulltrúa gefinn kostur á svörum, þrátt fyrir sterkar fullyrðingar.
Gagnrýni Vitans
Greinin stendur á tveimur nafngreindum heimildum: viðtali við hagfræðinginn Konráð S. Guðjónsson og tilvísun í ummæli Ásgeirs Jónssonar seðlabankastjóra um vaxtaákvörðunina. Það er styrkur að blanda saman sjónarmiði sérfræðings og opinberra yfirlýsinga Seðlabankans. Veikleikinn liggur hins vegar í því að raddflóra greinarinnar er einsleit; enginn viðmælandi kemur fram til að verja eða skýra opinberar gjaldhækkanir, hvort sem það væri fulltrúi ráðuneytis, sveitarfélags eða annarra hagfræðinga með öðru sjónarhorni. Konráð fullyrðir til dæmis að vörugjaldahækkun á bílum hafi verið „afskaplega illa ígrunduð" og „vanmetin"; slíka umsögn hefði átt að bera undir fjármálaráðuneytið eða viðeigandi aðila. Tölulegar fullyrðingar, eins og að opinberar hækkanir á ákveðnum vísitöluliðum séu meiri en verðbólgan sjálf, eru ekki studdar beinum tilvísunum í gögn Hagstofu eða Seðlabankans í greininni. Verðbólgutalan 5,3% í júlí er nefnd en án frekari heimildar; hún er þó almennt aðgengileg á vef Hagstofunnar. Framsetningin hallar skýrt í þá átt að opinber gjaldskrárpólitík sé meginsökin, án þess að lesandinn fái heildarmyndina af öðrum drifkröftum verðbólgunnar. Það hefði þurft að gefa stjórnvöldum svigrúm til svars og nota fleiri heimildir til að ná jafnvægi.