visir.is
2026-04-30 10:31
Lægri vextir eru STÓRA MÁLIÐ
Skoðanagrein Dags B. Eggerssonar, alþingismanns Samfylkingarinnar, þar sem hann færir rök fyrir því að evruaðild myndi lækka vexti á Íslandi verulega og létta greiðslubyrði heimila og fyrirtækja. Greinin byggir á samanburði á vaxtakjörum á evrusvæðinu og Íslandi og notar talnalíkön til að sýna muninn á greiðslubyrði.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er skýrt merkt sem skoðun og höfundur er auðkenndur sem alþingismaður, sem gefur lesandanum nauðsynlegt samhengi. Tölurnar sem höfundur leggur fram, til dæmis 3,3% meðalvextir á evrusvæðinu og 9,15% á Íslandi, eru í grundvallaratriðum sannreynanlegar. Hann vísar í rannsókn sína á vaxtakjörum innan evrusvæðisins og í greinaskrifum Morgunblaðsins þar sem bankar staðfestu vaxtamuninn. Lesandinn getur því leitað þessara upplýsinga sjálfur.
Veikleikarnir liggja í röksemdarfærslunni frekar en fréttafræðilegri aðferð. Höfundur ber saman vaxtakjör eins og gjaldmiðillinn sé eina skýringin á muninum, en nefnir ekki þá áhættuþætti sem hagfræðingar hafa bent á varðandi evruaðild, svo sem tap á sjálfstæðri peningastefnu og möguleika á gengisleiðréttingu. Fullyrðingin um 16% vexti til verktaka byggist á ónafngreindum „samtölum við verktaka", sem er veikasta heimildin í greininni. Þá setur höfundur fram tölulegan samanburð án nokkurs fyrirvara um aðra þætti sem hafa áhrif á vaxtamun landa, eins og verðbólguvæntingar og lánshæfismat ríkja. Sem skoðanagrein er þetta engu að síður ásættanleg málflutningsgrein; höfundur leynir ekki afstöðu sinni og grunnheimsóknartölurnar eru í stórum dráttum réttar, þótt framsetningin sé einhliða í samræmi við eðli greinartegundarinnar.