visir.is
2026-04-08 11:03
Þegar lögbundin réttindi skila sér ekki til barna og ungmenna
Skoðanagrein tveggja ráðgjafa sem halda því fram að kerfislægur vandi í opinberri þjónustu við börn og fjölskyldur á Íslandi leiði til þess að lögbundin réttindi skili sér ekki í framkvæmd. Höfundar leggja til heildstæða kortlagningu og aukna samvinnu ríkis og sveitarfélaga. Greinin er almennt orðuð og vísar ekki til afmarkaðra dæma, talna eða gagna.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein sem fullyrðir um kerfislægan vanda í þjónustu við börn, en nefnir ekkert áþreifanlegt dæmi, enga löggjöf og engar tölur. Rökstuðningurinn er of almennur til að sannfæra.
Gagnrýni Vitans
Stærsti veikleiki greinarinnar er hversu almennt hún er orðuð, jafnvel metið sem skoðanagrein. Höfundar tala um „ýmis dæmi á undanförnum árum" og „mörg dæmi" sem sanni kerfislægan vanda, en nefna ekkert þeirra. Ekki er vísað til tiltekinnar löggjafar, skýrslu, rannsóknar eða tölfræði; jafnvel tilvísunin til rannsókna um örugg tengsl barns við foreldra er ónákvæm og án heimildar. Þetta dregur verulega úr sannfæringarkrafti rökstuðningsins. Lesandinn hefur engin haldfest til að meta hvort greiningin á við rök að styðjast eða hvort um almennar vangaveltur sé að ræða.
Tónn greinarinnar er stöðugt ráðgefandi og boðandi, sem er eðlilegt í skoðanagrein, en ályktanir á borð við „skilar fljótt bættum árangri" eru settar fram sem staðreyndir án nokkurs rökstuðnings. Höfundar kynna sig sem ráðgjafa og eigendur ráðgjafafyrirtækja; sú staðreynd gefur tilefni til að spyrja hvort greinin sé jafnframt ímyndarsmíði fyrir þeirra þjónustu, enda lagt til „kerfishönnunarsýn" og heildstæð greining sem er einmitt kjarni í starfsemi þeirra. Þetta er ekki endilega ámælisvert, en gagnsæi um hagsmuni hefði styrkt greinina. Sem rökvís skoðanagrein er þetta viðunandi en grunnt: almenn málflutningur án þess að eitt áþreifanlegt dæmi eða ein tölulega heimild styðji hina stóru fullyrðingu um bilið á milli laga og framkvæmdar.
