visir.is
2026-06-02 12:32
Við erum að selja loftslagsmálin vitlaust
Skoðanagrein umhverfis- og auðlindafræðings sem heldur því fram að loftslagsmálin séu seld á rangan hátt: í stað þess að tala um fórnir og losunartölur ætti umræðan að snúast um áþreifanlegan ávinning eins og lægri reikninga, betri lífsgæði og öruggari orku. Greinin er vel rituð og röksemdafærslan skýr, en byggir nær eingöngu á almennum fullyrðingum án tilvísana í rannsóknir eða gögn.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Vel skrifaður pistill um loftslagsumræðu, en röksemdafærslan stendur án heimilda eða fræðilegra tilvísana og skoðar ekki mótrök.
Gagnrýni Vitans
Greinin birtist sem skoðanagrein og á að meta á þeim forsendum. Kjarni röksemdafærslu Hauks er skýr og vel uppbyggður: hann gagnrýnir svokallað „upplýsingalíkan" í loftslagsumræðu, þar sem gert er ráð fyrir að nægar upplýsingar dugi til að breyta hegðun, og leggur þess í stað til að áhersla færist á áþreifanlegan ávinning. Þetta er vel þekkt sjónarmið úr samskipta- og hegðunarvísindum, en höfundur vísar hvergi í rannsóknir, fræðimenn eða tiltekin dæmi sem styðja kjarnafullyrðingu sína. Staðhæfing eins og „saga mannkyns sýnir að stórar samfélagsbreytingar verða sjaldnast til vegna þess að fólk samþykkir fórnir" er sett fram sem almenn sannindi án nokkurs rökstuðnings. Dæmin sem höfundur velur, til dæmis um rafbíla og orkunýtni í húsnæði, eru sannfærandi á yfirborðinu en einföldun; enginn hvati er metinn á móti, eins og ríkisstyrkir eða reglugerðir sem knúðu þær breytingar áfram. Greinin hefur þannig einsleiðan tón: hún spilar á einn streng og skoðar ekki mögulegar mótröksemdafærslur, til dæmis hvort jákvæð framsetning nægi þegar kostnaður breytinga er raunverulegur og misskiptist. Sem pistill er greinin vel skrifuð og aðgengileg, en hugvitsemin verður yfirborðskennd þegar ekki er sótt í fræðilegt bakland eða dæmi sem ganga gegn meginþráðinum. Rökstuðningur sem styðst eingöngu við sannfæringarkraft ritara, án allra tilvísana, er veikari en efnið gefur tilefni til.
