ruv.is
2026-06-19 07:09
„Flóðgáttir upplýsingaóreiðu standa galopnar og ógna lýðræðinu“
Greinin er ritstjórnarefni sem fjallar um ráðstefnu um upplýsingaóreiðu og lýðræði. Þrír nafngreindir einstaklingar eru vitnað til: Skúli Bragi Geirdal frá Netví, Jón Gunnar Ólafsson háskólakennari og Freyja Steingrímsdóttir frá Blaðamannafélagi Íslands. Greinin er í raun ráðstefnureferat þar sem sjónarmið þátttakenda eru endursögð án gagnrýninnar skoðunar.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Ráðstefnureferat þar sem þrjár nafngreindar heimildir segja allar sama sögu. Engin gagnrýnin rödd, engin gögn, og mörk frétta og skoðana óskýr.
Gagnrýni Vitans
Greinin er fyrst og fremst endursögn á ráðstefnuumræðu þar sem allir viðmælendur eru á sama máli: upplýsingaóreiða er vaxandi ógn og hefðbundnir fjölmiðlar gegna lykilhlutverki. Þrjár nafngreindar heimildir eru á ferðinni, sem er jákvætt, en þær mynda enga raunverulega spennu eða gagnrýna umræðu; allar þrjár raddirnar segja í raun það sama. Enginn er spurður sem mætti draga aðra ályktun, til dæmis um hvort hefðbundnir fjölmiðlar beri sjálfir einhverja ábyrgð á traustsvanda sínum, eða hvort samfélagsmiðlar kunni einnig að efla lýðræðislega þátttöku. Framsetningin er þannig frekar einhliða, þótt efnið sjálft sé ekki pólitískt á hefðbundinn hátt.
Annar veikleiki er að fullyrðingar eins og „sífellt meira efni sé nú framleitt af gervigreind en ekki fólki" og að „bottar eru farnir að taka þátt í samtölum á netinu" eru settar fram án nokkurra tilvísana í rannsóknir eða gögn, þótt Skúli Bragi segi þetta sem viðmælandi. Blaðamaðurinn leggur ekkert mat á þessar fullyrðingar og bætir engum gögnum við til stuðnings. Setningar eins og „framboð hefðbundinna fréttamiðla á traustum fréttum hefur sjaldan ef nokkru sinni verið eins mikilvægt og nú" eru settar fram sem staðreyndir í texta blaðamannsins sjálfs, en eru í raun skoðun. Þetta gerir erfitt að greina á milli ritstjórnarálits og fréttaumfjöllunar. Greinin er heiðarleg í grunninn en hefði hæglega getað verið betri ef blaðamaðurinn hefði sett ráðstefnuraddirnar í samhengi eða borið þær saman við rannsóknir á upplýsingaóreiðu.