visir.is
2026-03-29 08:03
Dánaraðstoð snýst ekki um val milli lífs og dauða heldur um það hvernig við hlúum að fólki í lok lífs
Þetta er undirrituð skoðanagrein eftir Ingrid Kuhlman þar sem hún heldur því fram að umræðan um dánaraðstoð eigi ekki að vera sett fram sem tvískipt val milli lífs og dauða, heldur sem hluti af víðtækara samtali um lífslokameðferð, mannlega reisn og ofþjónustu heilbrigðiskerfisins við deyjandi fólk. Greinin hvetur til opnari opinberrar umræðu um dauðann í íslensku samfélagi og gagnrýnir heilbrigðiskerfi sem forgangsraðar lækningum fram yfir huggun. Greinin virðist klippt af áður en niðurstöðu hennar er náð.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Þetta er undirrituð skoðanagrein eftir Ingrid Kuhlman þar sem hún heldur því fram að umræðan um dánaraðstoð eigi ekki að vera sett fram sem tvískipt val milli lífs og dauða, heldur sem hluti af víðtækara samtali um lífslokameðferð, mannlega reisn og ofþjónustu heilbrigðiskerfisins við deyjandi fólk. Greinin hvetur til opnari opinberrar umræðu um dauðann í íslensku samfélagi og gagnrýnir heilbrigðiskerfi sem forgangsraðar lækningum fram yfir huggun. Greinin virðist klippt af áður en niðurstöðu hennar er náð.
Gagnrýni Vitans
Sem undirrituð skoðanagrein er þetta verk metið á grundvelli skýrleika og heiðarleika röksemdarinnar frekar en jafnvægis heimilda. Á þeim forsendum stendur greinin sig ágætlega: röksemdin er samfelld, rökrétt uppbyggð og grundvölluð í þekktum hugmyndum úr siðfræði líknandi meðferðar og félagsfræði dauðans. Gagnrýni á umræðurammann — að dánaraðstoð sé ranglega þrengd niður í tvískipt val milli lífs og dauða — er lögmæt og vitsmunaleg afstaða sem höfundur þróar með ákveðnum blæbrigðum.
Hins vegar byggir greinin alfarið á fullyrðingum og spurningum til efnislegrar undirbyggingar, án nafngreindra heimilda, rannsókna eða gagna til að styðja staðhæfingar um reynsluatriði — til dæmis að íslensk menning bæli niður samtöl um lífslok, eða að heilbrigðiskerfi leggi kerfisbundið of mikla áherslu á læknisfræðilega nálgun við andlát. Þetta kann vel að vera rétt, en er sett fram sem staðreynd án nokkurs gagnastuðnings. Greinin setur einnig fram einn túlkunarramma sem augljóslega réttan, án þess að takast á við gagnrök af alvöru (t.d. sjónarmið þeirra sem halda því fram að dánaraðstoð feli í sér sérstakan siðferðilegan þröskuld sem réttlæti aðskilda umræðu). Greinin er auk þess ókláruð — hún klippist af í miðri setningu — sem kemur í veg fyrir fulla úttekt á niðurstöðu röksemdarinnar.