visir.is
2026-06-24 13:02
Stækkar skrifræðið við inngöngu í ESB? Tölurnar segja annað
Skoðanagrein sem hrekur fullyrðingu um að ESB-aðild myndi stækka íslenskt skrifræði, byggð á gögnum Alþjóðabankans, OECD og Eurostat. Höfundur er ritstjóri Verðbólguvaktarinnar og nefnir heimildir sínar skýrt. Greinin er vel rökstudd að mestu en hefur nokkra veikleika í rökfræðilegri meðferð gagnanna.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel heimildaður skoðanarpistill um ESB og skrifræði, en rökfræðilegt bil á milli mælikvarðans sem er notaður og þeirrar fullyrðingar sem á að hrekja.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og það ber að meta hana á þeim forsendum. Styrkleiki hennar er augljós: höfundur vísar í nafngreindar alþjóðlegar heimildir, tilgreinir tilteknar tölur og tímabil, og gerir lesandanum kleift að sannreyna fullyrðingar sjálfur. Heimildalistinn í lok greinarinnar, þar sem vísað er í Worldwide Governance Indicators, OECD Government at a Glance og Eurostat, er skýr og staðfestanlegur. Þetta er meira en margir skoðanahöfundar bjóða upp á.
En nokkrir rökfræðilegir veikleikar mætti nefna. Sá veigamesti er að Government Effectiveness vísitalan mælir heildarskilvirkni stjórnsýslu, en svarar ekki beint þeirri spurningu hvort ESB-aðild auki fjölda opinberra starfsmanna eða kostnað. Að Finnland mælist vel á vísitölunni eftir inngöngu segir ekkert um hvort ríkið bætti við starfsfólki eða stofnunum; skilvirknin gæti hafa haldist þrátt fyrir aukinn mannafla. Höfundur skýtur að vísu stoðum undir með OECD-gögnum um hlutfall opinberra starfsmanna, sem nálgast spurninguna betur, en blandar tvennu saman á misleidandi hátt þegar hann notar vísitöluna sem aðalsönnun gegn kostnaðarfullyrðingunni. Þá vantar samhengisupplýsingar um þá 19 milljarða króna fullyrðingu sem greinin ætlar að hrekja: hvaðan kom hún, hvaða forsendur bjó hún við, og hversu efnislega var hún rökstudd? Án þess að tilgreina upprunann getur lesandinn ekki metið hvort „hrekkingin" nær raunverulega til allra forsendna gagnrýnendanna. Höfundur viðurkennir þó lögmæt rök gegn aðild í lokaorðum, sem sýnir ákveðna heiðarleika í umfjölluninni. Á heildina litið er þetta vel unnin skoðanagrein sem hefði styrkt sig enn frekar með nákvæmari tengingu milli mælikvarðans og þeirrar fullyrðingar sem hún ætlar að hrekja.