visir.is
2026-04-28 07:45
Frjáls hugsun eða pólitísk rétthugsun
Greinin er skoðanagrein og kosningaauglýsing frá tveimur frambjóðendum Okkar Borgar X, R í aðdraganda sveitarstjórnarkosninga 2026. Höfundar tala fyrir frjálsri hugsun gegn „pólitískri rétthugsun" og loka á kosningaáskorun. Ekkert nýtt efni eða heimildir eru kynntar; greinin er eingöngu hugmyndafræðileg málflutningsgrein.
Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er í eðli sínu kosningapróf, þar sem lokamálsgreinin er bein kosningaáskorun: „Veljum frelsi og frjálsa hugsun – veljum Okkar Borg – veljum X – R." Sem skoðanagrein þarf hún ekki jafnvægi milli sjónarmiða, en meta ber hana á gæðum rökstuðningsins og hugverklegri heiðarleika. Þar skortir verulega á. Höfundar skilgreina „pólitíska rétthugsun" á eigin forsendum án þess að nefna eitt einasta raunverulegt dæmi um hvar eða hvernig slík rétthugsun birtist í íslensku samfélagi. Fullyrðingar eins og „ekkert yfirvald hefur rétt á að fyrirskipa fólki hvað því er heimilt að hugsa" og „þegar samfélag fer að refsa einstaklingum … fyrir að hafa ‚rangar' skoðanir" eru settar fram sem staðhæfingar um íslenskt samfélag, en engar heimildir, atvik eða dæmi styðja þær. Greinin verður þannig rökfræðilega sjálfhverf: hún heldur fram að sannleikur skipti máli, en grundvallar eigin rök á almennum staðhæfingum sem enginn getur sannreynt eða andmælt. Ekki er heldur gerður greinarmunur á raunverulegri ritskoðun og félagslegri gagnrýni, sem er undirstöðuatriði í umræðunni um tjáningarfrelsi. Á heildina litið er þetta fremur hugmyndafræðilegur pistill og kosningaáróður en rökstudd skoðanagrein.