dv.is
2026-06-10 14:00
Orðið á götunni: Atvinnulífið vælir við GRÁTMÚRINN í Borgartúni 35
Greinin birtist undir flokknum „Orðið á götunni" og er birt sem ritstjórnarefni á skoðanapalli. Hún gagnrýnir bankakerfið og Samtök atvinnulífsins harðlega, notar dálítið af tölum af ráðstefnu og blandar saman pólitískri túlkun, persónulegum árásum og óstuddri röksemdafærslu.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um bankaskatt og SA sem byggir á fáum tölum, mikilli kaldhæðni og persónulegum árásum án þess að taka á mótrökum eða rökstyðja „okur" tölulega.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni undir sérstökum skoðanaflokki, og ber að meta hana sem slíka. Röksemdafærslan byggist þó á nokkrum staðhæfingum sem verðskulda nánari skoðun.
Í fyrsta lagi nefnir greinin 102 milljarða króna í bankaskatt og 145 milljarða í arð, sem sagt er að hafi komið fram á ráðstefnu Samtaka fyrirtækja í fjármálaþjónustu. Þessar tölur eru í grundvallaratriðum sannreynanlegar og vitnað í opinberan fund, sem er viðunandi heimild. Engu að síður vantar nánari umfjöllun um samhengi þessara talna; til dæmis er ekkert borið saman við heildarafkomu bankanna eða vaxtamun miðað við önnur lönd, sem myndi styrkja eða veikja þá fullyrðingu að um „vaxtaokur" sé að ræða. Orðið „okur" er notað ítrekað sem staðreynd fremur en mat, án þess að rökstyðja það tölulega.
Í öðru lagi eru persónulegar tilvísanir áberandi. Laun Bjarna Benediktssonar eru nefnd, ættartengsl við „Kolkrabbann" eru rakin, og nafngreint er fólk í forsvari SA án þess að sjónarmið þeirra séu kynnt. Þetta er leyfilegt í skoðanagrein, en veikir trúverðugleika röksemdafærslunnar þegar ásakanir um „grímulausa flokkspólitík" eru settar fram sem augljós sannindi. Rithöfundurinn spyr ítrekað hvort SA sinni hagsmunum atvinnulífsins eða Sjálfstæðisflokksins, en svarar sjálfur með fullvissu í stað þess að byggja á dæmum um tilteknar aðgerðir eða yfirlýsingar samtakanna.
Í þriðja lagi er framsetningin einstrengingsleg. Greinin varpar öllu ljósi á eina hlið; ekki er vikið einu orði að mögulegum réttmætum efasemdum um bankaskatt, né er sjónarhorn SA kynnt jafnvel til þess eins að hafna því. Sem skoðanagrein þarf hún ekki jafnvægi í hefðbundnum skilningi, en rökstuðningurinn yrði sannfærandi ef hann tæki á mótrökum í stað þess að hunsa þau alfarið. Kaldhæðni og niðrandi gælunöfn eins og „Grátmúrinn" gefa tóninn, en koma ekki í stað efnislegrar greiningar.