mbl.is
2026-06-11 22:31
Verðbólga á sterum frá 2023
Greinin er nær orðrétt uppskrift af erindi Vilhjálms Hilmarssonar, hagfræðings stéttarfélagsins Visku, á morgunfundi VR um verðlag á Íslandi. Hún inniheldur fjölda talna og fullyrðinga sem rekja má til glærukynningar Vilhjálms. Engin önnur sjónarhorn eða viðbragð atvinnulífsins koma fram.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Frétt um verðlag er í raun einhliða fundarskýrsla af erindi eins hagfræðings. Engin gagnrýnin rödd eða utanaðkomandi heimild kemur til skjalanna.
Gagnrýni Vitans
Fréttaverðmæti er til staðar; erindi hagfræðings á morgunfundi stéttarfélags er eðlileg fréttauppspretta. Vandinn er hins vegar hversu einhliða og ógagnrýnin kerfisbundin framsetningin er. Greinin er í raun endursögn á einu erindi, næstum orðrétt, án þess að blaðamaður leggi nokkurt mat á fullyrðingarnar eða biðji utanaðkomandi aðila um viðbrögð. Vilhjálmur kemur fram bæði sem greinandi og sem talsmaður verkalýðshreyfingarinnar, en engin rödd frá atvinnulífinu, Seðlabanka eða öðrum hagfræðingum kemur til skjalanna. Þegar hann segir til dæmis að „hagnaðardrifin verðbólga" sé „óumdeilt" í sumum greinum, hefði verið viðeigandi að kanna hvort atvinnurekendur eða aðrir hagfræðingar deildu þeirri niðurstöðu. Tölurnar sjálfar, til dæmis um 84 prósent verðmun við Evrópu árið 2026 eða tólf prósent hækkun framleiðsluverðs á móti 20 prósenta hækkun í vísitölu neysluverðs, eru tilgreindar sem mat Visku en ekki staðfestar við opinberar heimildir eins og Hagstofu eða Eurostat, þótt lesandi gæti hugsanlega staðreynt sumt af þessu í gögnum þessara stofnana. Framsetningin er í eðli sínu einræð: ein rödd, eitt sjónarhorn, engin gagnrýnin skoðun frá blaðamanni. Stíllinn blandast á milli fréttaumfjöllunar og líflegrar fundarskýrslu, þar sem hlátur og brandarar eru skráðir sem hluti sögunnar. Þetta gefur lesandanum óskýr skilaboð um hvort þetta sé frétt, skýrsla eða skemmtilegur morgunverðarfundur. Tillögur Vilhjálms að úrbótum, svo sem að efla samkeppniseftirlit og endurskoða verndartolla, eru settar fram án nokkurs samhengis um pólitíska stöðu þeirra eða hvort þær njóti stuðnings annarra.