visir.is
2026-04-12 08:00
Tíu ára atvinnustefna, tíu árum of seint: Regnhlíf gegn flóðbylgju
Skoðanagrein eftir Björgmund Örn Guðmundsson, ráðgjafa í nýsköpun og gervigreind, sem gagnrýnir atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar „Vaxtarplan til 2035" fyrir að vanmeta áhrif gervigreindar og sjálfvirknivæðingar. Höfundur telur stefnuna úrelta og kallar eftir meiri áherslu á mannvísindi, skapandi greinar og íþróttir sem stoðir framtíðarhagkerfisins.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og ber að meta sem slíka: ekki er krafist jafnvægis eða gagnheimilda á sama hátt og í fréttaflutningi. Höfundur kynnir sig sem ráðgjafa á sviði nýsköpunar og gervigreindar, sem gefur lesandanum nauðsynlegt samhengi um sjónarhorn hans. Röksemdarfærslan er skýr í grófum dráttum; hann skilgreinir þrjú meginatriði gagnrýninnar: vanmat á gervigreind, úrelta menntasýn og hættu á að Ísland verði „rafhlaða" erlendra tæknirisa. Þetta gefur greininni greinilegan ramma.
Veikleikar felast hins vegar í nokkru. Í fyrsta lagi er „Vaxtarplan til 2035" nefnt sem raunveruleg stefna ríkisstjórnarinnar, en hvergi er vitnað í tiltekna kafla, tölur eða orðalag úr stefnunni sjálfri. Lesandinn verður að treysta höfundi á að áherslur stefnunnar séu þær sem hann lýsir; ekkert bein tilvitnun styður túlkun hans. Í öðru lagi styðst greinin við engar sannreynanlegar heimildir eða gögn, svo sem rannsóknir á áhrifum sjálfvirknivæðingar á íslenskan vinnumarkað, tölur um fjölda starfa í hættu eða samanburð við önnur Norðurlönd. Þetta veikir röksemdafærsluna verulega, þar sem fullyrðingar eins og „áfallið er nú þegar farið að skella á skrifstofustéttunum" eru settar fram sem staðreyndir en studdar engum gögnum. Í þriðja lagi er málatilbúnaðurinn á köflum meira ræðumennska en greining; myndlíkingar eins og „regnhlíf gegn flóðbylgju" og „einföld rafhlaða" eru áhrifaríkar en leysa ekki af hólmi efnislega röksemd. Fullyrðingin um að mannvísindi og skapandi greinar eigi að verða „þungamiðja framtíðarhagkerfis" er sett fram án nokkurs rökstuðnings um hvernig slík umbreyting myndi virka efnahagslega. Sem skoðanagrein er þetta ásættanlegt innlegg í umræðu, en rökin myndu bíta betur ef þau væru studd einhverjum gögnum eða tilvísunum í stefnuskjalið sjálft.