visir.is
2026-08-20 11:03
Áskorun til samningsaðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda um endurskoðunneysluvísitölu og brottfall húsnæðisliðar úr neysluvísitölu
Skoðanagrein byggingafræðings sem hvetur til þess að húsnæðisliður verði fjarlægður úr neysluvísitölu. Höfundur setur fram tölulegar fullyrðingar um áhrif húsnæðisliðarins á verðbólgu og ber saman fyrirkomulag annarra landa. Röksemdarfærslan er einstreymis og vantar viðurkenningu á gagnrökum.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein krefst breytinga á neysluvísitölu en setur fram tölur án heimilda og einfaldar samanburð við önnur lönd á villandi hátt.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur kynntur sem byggingafræðingur. Á þeim forsendum má meta hana á gæðum röksemdarfærslu og heiðarleika í meðferð efnisins. Meginveikleikinn er hversu einhliða framsetningin er: tölulegar fullyrðingar, til dæmis að húsnæðisliðurinn skýri 40–60% af verðbólgu, að stýrivextir hefðu verið þremur prósentustigum lægri og að meðalíbúðarlán hefði verið 3–5 milljónum lægra, eru settar fram án tilvísana í opinber gögn Hagstofu eða Seðlabanka. Lesandinn getur ekki sannreynt þessar tölur innan greinarinnar sjálfrar, þótt sumar þeirra gætu átt sér stoð í opinberum gögnum. Alvarlegra er að höfundur fullyrðir að ESB hafi „ítrekað áréttað" að húsnæðiskaup eigi ekki í neysluvísitölu, en í raun hefur Eurostat unnið að því að innleiða OOH-vísitöluna sem hluta af HICP, sem er þvert á það sem haldið er fram. Samanburður við önnur lönd er einnig of einfaldaður: Bandaríkin nota til dæmis „owners' equivalent rent" í CPI, og Noregur tekur tillit til húsnæðiskostnaðar á sinn hátt. Þessi einföldun dregur úr trúverðugleika röksemdarinnar. Sem skoðanagrein er þetta skiljanleg áskorun, en vitsmunalega hefði greinin styrkst verulega ef höfundur hefði viðurkennt gagnrök, til dæmis að útilokun húsnæðiskostnaðar gæti vanmetið raunverulegan framfærslukostnað, og ef tölulegar fullyrðingar hefðu verið studdar tilvísunum í tilgreind gögn.
