ruv.is
2026-06-08 18:00
Hvert tilfelli mæðradauða vegur afar þungt
Greinin fjallar um mæðradauða á Íslandi og víðar, byggð að miklu leyti á viðtali við fæðingarlækninn Evu Jónasdóttur á Speglinum á Rás 1. Tölfræðilegar fullyrðingar eru studdar tilvísunum í heimildir á borð við UNICEF, Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina og opinbera breskra skýrslu. Greinin er ritstjórnarefni sem blandar saman viðtalsbrotum og fréttaumfjöllun.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin um mæðradauða er vel skrifuð með nafngreindri sérfræðiheimild og alþjóðlegum gögnum, en byggir á einni rödd og endurvinnslu úr Rás 1 án frekari heimilda.
Gagnrýni Vitans
Greinin hefur ýmislegt til síns mals sem fagleg fréttaumfjöllun. Nafngreind sérfræðiheimild, Eva Jónasdóttir fæðingarlæknir á Landspítala, er viðmælandi og ljóst er að viðtalið er endurflutningur úr Speglinum á Rás 1; þetta er ekki frumfréttamennska heldur endurvinnsla efnis frá útvarpinu, sem hefði mátt merkja skýrar. Tölulegar fullyrðingar vísa í staðfestanlegar heimildir: UNICEF-skýrslu, Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina og opinbera breskra skýrslu um tíðni mæðradauða. Þetta er til fyrirmyndar og eykur trúverðugleika.
Það sem veikir greinina er fyrst og fremst að hún er einróma: aðeins ein heimild setur tóninn og engin gagnrýnin sjónarhorn koma fram, til dæmis frá konum sem hafa upplifað erfiðar fæðingar, hagsmunasamtökum eða fræðimönnum sem gætu bent á veikleika í íslensku mæðraverndinni. Fullyrðingin „ein kona hefur látist á fimm ára fresti frá 1980" er sett fram án tilvísunar í gögn eða skilgreiningu á hvort átt sé við meðaltal; lesandinn getur ekki sannreynt hana innan greinarinnar sjálfrar, þótt hún gæti byggst á opinberum gögnum sem vísað er til annars staðar. Tilkynning um andlát ungrar konu á Landspítala í maí er sett fram án frekari heimildar eða aðkomu sjúkrahússins sjálfs. Einnig er nokkur ruglingur í tölulegum vísun þar sem 287 þúsund dauðsföll árið 2020 samkvæmt UNICEF eru nefnd en svo kemur talan 260 þúsund fyrir árið 2023 samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni; munurinn skýrist líklega af mismunandi heimildum og árum en hefði mátt útskýra betur. Á heildina litið er þetta heiðarleg frétt, vel skrifuð og upplýsandi, en gæti styrkt sig með fjölbreyttari heimildum og gleggri tilvísunum.