dv.is
2026-04-18 20:20
Vísindamenn segja að dómsdagur verði þennan dag – Ekki langt undan
Greinin fjallar um spálíkan þriggja vísindamanna frá 1960 sem spáði „dómsdegi" 13. nóvember 2026 vegna mannfjöldavaxtar. Greinin setur niðurstöðuna í samhengi við nútímagögn og bendir réttilega á að fólksfjölgun hefur hægst verulega. Aðalheimildin er LADbible, sem er skemmtanavefsíða, ekki fræðirit.
Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans
Stærsti veikleiki greinarinnar er heimildarkeðjan. Upprunaleg vísindagreinin frá Heinz von Foerster, Patricia M. Mora og Lawrence W. Amiot (birt í Science árið 1960) er ekki nefnd beint, heldur vísar greinin í LADbible sem milliheimild. Þetta er dæmi um „launaða heimildaröflun" þar sem blaðamaður byggir á annarrar hendi endursögn í stað þess að leita í upprunalegt efni. Jákvætt er þó að vísindamennirnir eru nefndir á nafn og háskólinn tiltekinn, sem gerir lesendum kleift að staðreyna upplýsingarnar sjálfir.
Fyrirsögnin er verulega villandi. Hún segir „Vísindamenn segja að dómsdagur verði þennan dag" eins og um nýja viðurkennda niðurstöðu sé að ræða, en efni greinarinnar sjálfrar dregur nánast algjörlega úr þessari fullyrðingu og sýnir fram á að spálíkanið reyndist rangt. Þetta er hrein smellabeitufyrirsögn sem stangast á við innihald greinarinnar. Tilvísun í mannfjöldaspá Sameinuðu þjóðanna um hámark í kringum 2080 er gott samhengi og nefnd með nafni stofnunar, en ónákvæm þar sem engri tiltekinni skýrslu er vísað til. Einnig vantar fræðilegt samhengi: ekki er minnst á gagnrýni á líkanið eða aðrar rannsóknir á mannfjöldaþróun, sem hefði styrkt greinina verulega.