vb.is
2026-05-29 13:11
Fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins varar við ESB-aðild
Greinin er endursögn á aðsendri grein Carl Baudenbacher, fyrrverandi forseta EFTA-dómstólsins, í Morgunblaðinu, þar sem hann rökstyður gildi EES-samningsins umfram ESB-aðild. Fréttamiðillinn endursegir sjónarmið Baudenbacher án þess að bæta við gagnrýnisröddum eða samhengi.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Greinin er endursögn á skoðanagrein eins manns gegn ESB-aðild, birt sem ritstjórnarefni án gagnrýnisradda eða samhengis. Lesandinn fær einhliða mynd undir formerkjum hlutlægni.
Gagnrýni Vitans
Greinin stendur og fellur með einu atriði: hún er nánast hrein endursögn á skoðanagrein eins manns, birt sem ritstjórnarefni fremur en sem aðsend grein. Baudenbacher er vissulega trúverðug heimild um EFTA-dómstólinn, en sjónarmið hans eru skýrt pólitísk; hann er á móti ESB-aðild og fer yfir gallana við sambandið á mjög markvissan hátt. Engin rödd er sótt til þeirra sem tala fyrir ESB-aðild, engin sérfræðigreining sem vegur rök Baudenbacher, og lesandinn fær ekki að vita að höfundurinn hefur lengi verið þekktur talsmaður EFTA-leiðarinnar. Þetta er verulegur galli þegar greinin er birt undir merki ritstjórnar, því hún gefur til kynna að um hlutlausa fréttaflutning sé að ræða. Miðillinn tekur ekki afstöðu á eigin forsendum heldur hverfur inn í sjónarmið eins aðila.
Í sjálfu sér er vel hægt að birta samantekt á aðsendri grein þekktrar heimildnar, en þá þyrfti annaðhvort að merkja efnið skýrt sem slíkt eða bæta við lágmarkssamhengi: að Baudenbacher hafi lengi talað gegn ESB-aðild, að sjónarmið hans séu umdeild í fræðilegri umræðu og að til séu andstæð rök. Tilvísunin í Icesave-málið er dæmi um framsetningarskekkju; Baudenbacher segir dómstólinn hafa hugsanlega „forðað Íslandi frá þjóðargjaldþroti" án þess að lesandanum sé bent á að þetta sé umdeilanleg túlkun. Fullyrðing um verndartolla á járnblendi til nóvember 2028 er sértæk og hefði mátt staðfesta eða setja í samhengi. Heimildin er skýr og nafngreind, en einróma og ógagnrýnd.