ruv.is
2026-05-31 10:26
Reykingar á undanhaldi en tóbaksnotkun mikil meðal evrópskra ungmenna
Greinin fjallar um minnkandi reykingar á Íslandi og í Evrópu, aukin vinsældi nikótínpúða og rafretta, og áhyggjur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar af tóbaksnotkun ungmenna. Byggt er á tóbakskönnun Gallup og upplýsingum frá WHO. Greinin er gagnadrifin en inniheldur eina tölulega villulíkingu sem vekur athygli.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Gagnadrifin frétt um tóbaksnotkun á Íslandi, en augljós töluvilla (76% í stað 7,6%) grefur undan trúverðugleika. Heimildir nafngreindar en samhengi vantar.
Gagnrýni Vitans
Áberandi vandamál í greininni er talan um að hlutfall 18 til 34 ára sem notar rafrettur daglega hafi farið úr 76% árið 2022 í 5,9% í fyrra. Sú tala, 76%, virðist augljóslega röng eða rangfærð; líklegra er að um 7,6% hafi verið að ræða. Slík villa í lykilgögnum grefur undan trúverðugleika gagnadrifinnar fréttar. Að öðru leyti er heimildarammi greinarinnar viðunandi: tóbakskönnun Gallup er nafngreind og sannreynanleg heimild, og tilvísanir í Alþjóðaheilbrigðismálastofnunina eru skýrar þótt ekki sé vísað í tiltekna skýrslu eða útgáfudag. Greinin hefði hagnast á því að vísa beint í WHO-skýrsluna sem nefnd er, sérstaklega varðandi töluna um fjórar milljónir evrópskra táninga. Framsetningin er nokkuð hlutlaus og lýsandi; engin augljós pólitísk slagsíða er til staðar. Hins vegar vantar alfarið raddir sérfræðinga eða fagaðila á sviði lýðheilsu sem gætu sett tölurnar í samhengi og skýrt hvort þróunin á Íslandi sé jákvæð eða neikvæð í samanburði. Einnig er samanburðurinn við Norðurlöndin nokkuð yfirborðslegur og án tilvísunar í gögn.
