visir.is
2026-05-18 14:31
Höfrungahlaup Seðlabanka Íslands
Skoðanagrein vélaverkfræðings sem gagnrýnir vaxtastefnu Seðlabanka Íslands harkalega og telur hana byggjast á villukenningu um gengisfarveginn. Höfundur styðst við hugtök Carls Mengers og samanburð við svissneska seðlabankann til að rökstyðja afstöðu sína. Greinin er birt sem skoðun á Vísi.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein gagnrýnir vaxtastefnu Seðlabankans með vísan í Menger og svissneskan samanburð, en skortir tölulegan stuðning og yfirsimplar samanburðinn.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt undir merkjum skoðunar og skal metin sem slík. Höfundur leggur fram skýra kenningu: vaxtahækkanir Seðlabankans til að styrkja gengi krónunnar hækki ytra virði hennar tímabundið en grafi undan innra virði, sem skapi endurtekna hringrás sem hann kallar „höfrungahlaup". Til marks um hugmyndafræðilegan grunn vísar hann í Carl Menger og greinarmun á innra og ytra virði peninga, auk þess sem hann vitnar orðrétt í texta af heimasíðu Seðlabankans um gengisfarveginn. Þetta eru staðfestanlegar heimildir sem styrkja rökstuðninginn.
Veikleikar greinarinnar sem rökræðu liggja þó ljósir fyrir. Í fyrsta lagi er samanburðurinn við Seðlabanka Sviss yfirborðskenndur; ekkert er sagt um grundvallarmun hagkerfanna, stærð gjaldeyrismarkaðanna eða hlutverk svissneska frankans sem öryggismyntar, sem gerir samanburðinn villandi frekar en upplýsandi. Í öðru lagi vantar tölulegan stuðning; höfundur fullyrðir að „engin merki eru um of mikinn hagvöxt" og „engin merki um frekju verkalýðsins" án þess að vísa til nokkurra gagna, sem veikir afgerandi staðhæfingar. Í þriðja lagi er tónninn á köflum frekar háðskur en greiningalegur; að kalla kenningu Seðlabankans „villukenningu" margsinnis og segja bankann „alltaf jafn hissa" er málfarslega áhrifaríkt en dregur úr trúverðugleika rökstuðningsins sem fræðilegrar gagnrýni. Höfundur er vélaverkfræðingur, sem er sjálfu sér samkvæmt lýst, en greinin tekst betur sem pólitísk ávarp en sem hagfræðileg greining. Sem skoðanagrein stendur hún á eigin fótum, þótt rökstuðningurinn hefði orðið sannfærandi hafi höfundur nýtt tölulegar heimildir til stuðnings meginmálflutningi sínum.
Vikuleg áskrift
Fékk þetta þig til að lesa fréttir með öðrum augum?
Vikustaða Vitans í pósthólfið á sunnudögum — bestu og veikustu greinar vikunnar, mest lesnu fréttir, og staða allra helstu fjölmiðla.
Sjá áskriftarsíðu · einföld afskráning hvenær sem er