dv.is
2026-06-18 20:30
„Orðræðan um íslenska málvernd er svolítið eins og stríð og sótthreinsun“
Greinin er viðtal við Irisi Eddu Nowenstein, lektor og talmeinafræðing, um íslenska málvernd og viðhorf til fjöltyngis. Hún gagnrýnir orðræðu sem líti á önnur tungumál sem ógn við íslenskuna og talar fyrir málrækt fremur en ótta. Efnið er tekið úr hlaðvarpinu Karlmennskan og byggt nánast eingöngu á sjónarmiðum viðmælandans.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Viðtal við einn sérfræðing úr hlaðvarpi, birt sem ritstjórnarefni. Ekkert gagn eða andstæð sjónarmið, þrátt fyrir skýrt umdeilt efni.
Gagnrýni Vitans
Greinin er í raun samantekt á viðtali úr hlaðvarpinu Karlmennskunni við einn viðmælanda, og ber að meta hana sem slíka. Sem viðtal eða persónugrein er eðlilegt að ein rödd sé ráðandi, og Iris Edda Nowenstein er nafngreind sérfræðingur með skýra fagaðild, sem styrkir heimildargæðin. Greinin er hins vegar birt sem ritstjórnarefni, sem vekur spurningar um hvort blaðamaðurinn eða ritstjórnin geri sjónarmið viðmælandans að sinni eigin afstöðu. Framsetningin er nánast algjörlega einhliða: engin önnur rödd kemur að málinu, ekkert er rætt við málverndarsinna eða málfræðinga með ólíka nálgun, og engar rannsóknir eða gögn eru tilgreind til stuðnings eða andmæla. Þegar Iris fullyrðir til dæmis að „vísindin styðja ekkert endilega" tilvist ógna við íslenskuna er sú fullyrðing ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar; málfræðilegar rannsóknir um stöðu íslenskunnar eru til og hefðu styrkt efnið. Upprunakerfið er gagnsætt, þar sem greinin vísar til Karlmennskunnar sem uppsprettu, en hún bætir engu sjálfstæðu efni við hlaðvarpið. Fyrir lesandann sem ekki hlustar á hlaðvarpið sjálft er þetta fyrst og fremst innlegg í umræðu frá einu sjónarhorni, án þess að varpa ljósi á þær takmarkanir.