Er þetta allt sama tóbakið?
Skoðunargrein framkvæmdastjóra Félags atvinnurekenda sem andmælir þeirri túlkun að aukning reykinga hjá drengjum í 10. bekk skýrist af smitáhrifum nikótínvara, og bendir í staðinn á skattlagningu nikótínvara frá 2025. Höfundur gerir grein fyrir hagsmunum sínum og viðurkennir að hann hafi ekki vísindalega greiningu á reiðum höndum. Röksemdafærslan gengur þó út á að nota sömu rannsókn sem hann sjálfur setur spurningarmerki við.
Greinin er birt sem skoðun, og hagsmunir höfundar eru gefnir upp: framkvæmdastjóri Félags atvinnurekenda skrifar um skattlagningu á vöru sem félagsmenn hans selja. Það er til hróss að hann tiltekur líka að hann hafi ekki vísindalega greiningu frekar en rannsóknateymið sjálft. Tilvísanir eru rekjanlegar: fréttatími RÚV, nafngreind dósent við Háskóla Íslands, áform fjármálaráðherra í samráðsgátt, frumvarpsdrög heilbrigðisráðherra.
Veikasti hlekkurinn er tvíbent notkun gagnanna. Höfundur rifjar upp að faglegi stjórnandinn hafi sjálfur varað við skekkju í mælingum, en byggir síðan eigin skýringu á sömu tölum og kallar hana „sennilegri“. Ekki fylgir ein setning um að tvöföldun úr lágri tíðni í eins árs mælingu getur verið tilviljun. Þar hallar á sömu kröfu sem hann gerir til annarra.
Fullyrðingin um að almennt viðurkennt sé að nikótínvörur séu skaðaminni en tóbak er burðarás alls málflutningsins, en hún kemur án tilvísunar í eina rannsókn eða eitt lýðheilsuembætti. Þetta er umdeilt mat, ekki almenn vitneskja. Krafan um ítarlegri rannsókn á áhrifum skattbreytinganna er á hinn bóginn málefnaleg og vel sett fram.
