Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 393 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 896 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 200 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
ruv.is 393 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 896 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 200 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
visir.is 2026-04-24 08:30

Er til ó­sýni­leg fötlun?

Skoðanagrein eftir Arnar Helga Lárusson þar sem hann heldur því fram að hugtakið „fötlun" sé orðið of vítt og að greina þurfi á milli fötlunar og röskunar. Höfundur telur að ADHD, kvíði, þunglyndi og lesblinda eigi ekki heima undir hugtakinu fötlun og vísar lauslega til Evrópusambandsreglna og tölunnar 30–40% án þess að tilgreina heimild.

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein ber að meta þennan texta á forsendum röksemdafærslu og heiðarleika frekar en heimildajafnvægis. Höfundur setur fram skýra afstöðu og rökstyður hana með dæmum, en nokkrir veikleikar koma í ljós. Í fyrsta lagi setur hann fram töluna „30–40% ungra drengja" sem séu greindir „fatlaðir" vegna lesblindu eða ofvirkni, en vísar einungis til „einhverra Evrópusambandsreglna" án þess að nefna hvaða reglur, hvaða rannsókn eða hvaða gögn liggja að baki þessari tölu. Þetta er kjarnafullyrðing í greininni og þarfnast mun traustari tilvísunar. Í öðru lagi er röksemdafærslan á köflum einföldun: fullyrðingin um að ADHD-lyf og meðferð við kvíða eða þunglyndi „lagi" ástandið er ekki studd neinum faglegum heimildum og vanmetur alvarlega þá sem bregðast ekki við meðferð. Samanburðurinn við blindu og lömun, þar sem sagt er að „engin lyf geti lagað" slíkt, er einnig ónákvæmur og hunsar nútímalæknisfræðilegt samhengi. Í þriðja lagi skortir greininguna samhengi við þá hugtakanotkun sem raunverulega er við lýði, til dæmis samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks, sem Ísland hefur fullgilt og skilgreinir fötlun á annan hátt en höfundur gerir. Greinin er þannig byggð á skoðun höfundar án þess að takast á við ríkjandi fræðilega og lagalega umgjörð málsins. Sem skoðanagrein er hún læsileg og vekur umræðu, en rökfræðilegur grunnur hennar er þunnur.
← Til baka á forsíðu