Haraldur Ólafsson skrifar: Eigendur útgerða hagnast á aðild að ESB
Skoðanagrein formanns Heimssýnar sem færir rök gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu með áherslu á eignarhald í sjávarútvegi og veiðigjöld. Höfundur er nafngreindur og hagsmunatengsl hans skýr, og ein tilvísun er sannreynanleg. Röksemdakeðjan byggist þó að stórum hluta á spá um framvindu sem er sett fram með mun meiri vissu en efni greinarinnar standa til.
Greinin er birt sem lesendagrein og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Það sem greinin gerir vel: höfundur er nafngreindur, staða hans sem formaður Heimssýnar kemur fram þegar í upphafi, og lesandinn getur því lagt eigið mat á hagsmuni og afstöðu. Tilvísunin í grein Hreins Loftssonar í Morgunblaðinu 6. maí er dagsett og rekjanleg, sem er meira en algengt er í baráttugreinum af þessu tagi.
Röksemdafærslan er hins vegar stigveldi ágiskana sem hvert byggir á því næsta: höft á eignarhaldi falla, bréf verða seld úr landi, verðið verður hærra, áhöfnum verður skipt út, afla landað annars staðar, veiðigjöld sótt fyrir Evrópudómstólinn. Orðalagið „næsta víst“ og „eflaust“ ber þyngri sannfæringu en spáin réttlætir. Fullyrðingin um að veiðigjöld af íslenskri gerð „tíðkast almennt ekki“ í Evrópusambandinu er efnisleg staðreyndaryrðing sem er hvergi stutt tilvísun; hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar. Á sama tíma er þögn um það sem liggur beinast við að ræða: aðildarsamninga, sérlausnir og þau ákvæði um raunveruleg efnahagsleg tengsl sem einmitt hafa verið notuð gegn kvótaflakki innan sambandsins.
Þar er líka rökfræðilegur hnökri sem höfundur gengur sjálfur í: greinin opnar á að gagnrýna andstæðinga fyrir málefnafátækt og að tengja fólk við óvinsæla hópa, en byggir sjálf megnið af sannfæringarkrafti sínum á sviðsmynd um erlent fjármagn og spænsk útgerðarfyrirtæki. Greinin er heiðarleg um afstöðu sína og skýr í framsetningu, en hún ofmælir vissu og skautar framhjá augljósustu gagnrökunum. Nothæf sem baráttuskrif, ekki sem greining.
