ruv.is
2026-04-16 22:59
Heimskreppa vofir yfir ef stríðinu gegn Íran linnir ekki
Greinin fjallar um spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins um efnahagsáhrif stríðs Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran, þar sem þrjár sviðsmyndir eru kynntar. Tölulegar fullyrðingar um olíuverð, hagvöxt og hagnað olíufyrirtækja eru settar fram, og vitnað er í yfirhagfræðing sjóðsins. Greinin er hluti af dagskrárliðnum Speglinum á RÚV.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Heimildanotkun greinarinnar er að verulegu leyti viðunandi: vitnað er beint í Pierre-Olivier Gourinchas, yfirhagfræðing Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, og í skýrslu sjóðsins, auk Reutersfréttastofunnar. Sviðsmyndirnar þrjár eru greinilega fengnar úr opinberri skýrslu sem lesendur geta aflað sér sjálfir. Hins vegar er vert að benda á nokkra veikleika. Í fyrsta lagi er fullyrðingin um 90 milljarða króna aukahagnað olíurisa á dag sett fram án þess að útreikningsaðferðin sé útskýrð eða tiltekið hvaðan talan kemur; hún virðist vera eigin útreikningur blaðamanns en engin heimild er nefnd. Í öðru lagi er rammasetningin nokkuð einhliða: fyrirsögnin „Heimskreppa vofir yfir" tekur verstu sviðsmyndina og gerir hana að aðalatriðinu, þótt bjartsýnasta spá sjóðsins geri ráð fyrir tiltölulega hóflegum samdrætti í hagvexti. Greinin nefnir raunar allar þrjár sviðsmyndirnar, sem er vel, en túlkun og áherslur halla eindregið í átt að verstu útkomum. Þriðja atriðið snýr að jafnvægi: enginn fulltrúi olíufyrirtækja eða stjórnvalda Bandaríkjanna eða Ísraels fær að tjá sig, og engar gagnrýnisraddir á spá Alþjóðagjaldeyrissjóðsins eru nefndar. Greinin les því nær eins og einhliða samantekt á einni skýrslu frekar en fjölhliða fréttaskýrsla. Að lokum er málsgreinin um íslenskt virðisaukaskattsmál sett inn án sérstakrar heimildar, en þar er um þekkt ríkisstjórnarákvörðun að ræða sem erfitt er að gera athugasemd við. Í heildina er fréttaskýrsla sem styðst við trúverðugar alþjóðlegar heimildir en hefði grætt á betri gagnsæi í eigin útreikningum og breiðara sjónarhorni.