Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar: Gætum við átt 20% meira í íbúðinni og borgað minna af lánunum?
Lesendagrein sem notar einföld reiknidæmi til að sýna hvað lægri vextir gætu þýtt fyrir heimili, unga kaupendur og fyrirtæki, og hnýtir það við hvatningu um að segja JÁ við aðildarviðræðum. Reikniæmin standast og höfundur er hreinskilinn um að þau séu ekki spá. Sjálf ástæðakeðjan frá dönskum vöxtum til íslenskrar niðurstöðu er hins vegar aldrei rökstudd.
Greinin er birt sem skoðunarefni og verður því dæmd á rökum, ekki heimildabalans. Þar er ýmislegt vel gert: útreikningarnir standast prófun (60 m.kr. á 9% í 30 ár gefur um 483 þúsund á mánuði, 80 m.kr. á 4% um 382 þúsund), höfundur tekur skýrt fram að 20% hækkunin sé reiknidæmi en ekki spá, og hann tekur beint á algengustu gagnrýninni um að vaxtalækkun fari einfaldlega öll út í hærra fasteignaverð. Starfsheiti og bakgrunnur eru gefin upp. Þetta er meira en meðalpistill leggur á sig.
Veikleikinn er í miðjunni og hann er stór. Öll niðurstaðan hvílir á því að Ísland gæti nálgast dönsk vaxtakjör, en hvergi er skýrt hvernig það á að gerast. Danmörk er ekki í evrusamstarfinu heldur með fastri tengingu, og lág fasteignalánakjör þar hvíla ekki síst á sérstöku dönsku fasteignabréfakerfi sem er óháð aðild sem slíkri. Höfundur hoppar frá „Danir borga 4%“ yfir í „segjum JÁ til að sjá samninginn“ án þess að tengja punktana. Þá er ekkert rætt um verðbólgu, gengisáhættu, verðtryggingu eða þá staðreynd að vaxtatækið sjálft færist úr landi í myntsamstarfi.
Tölurnar sjálfar, 9% hér, 4% í Danmörku, 15% á brúarlánum og 4,4% á danskri millifjármögnun, eru ekki tengdar nafngreindri heimild. Þær eru að vísu hógværlega settar fram og mátti sannreyna, en í pistli sem byggir alla röksemdafærsluna á tveimur tölum hefði tilvísun í Seðlabankann, danska fjármálaeftirlitið eða verðskrár bankanna kostað eina línu.
Niðurstaða: læsileg og að hluta ærleg framsetning sem hrynur á miðjunni. Reiknidæmin sanna aðeins að lægri vextir eru betri en hærri, sem enginn deilir um; þau sanna ekkert um leiðina þangað. Lesandi sem tekur greinina á orðinu fær þá tilfinningu að spurningin sé aðeins pólitískur vilji.
