visir.is
2026-04-20 06:32
Svartir blettir á upplýsingarétti almennings
Skoðanagrein Kristínar I. Pálsdóttur, talsmanns Rótarinnar, fjallar um skort á gagnsæi í samningum Sjúkratrygginga Íslands við SÁÁ. Höfundur rökstyður að afmáning grunnupplýsinga úr samningnum gangi gegn upplýsingarétti almennings, einkum þar sem SÁÁ fái 79% opinbers fjár á sviði fíknimeðferðar. Greinin er vel rökstudd og vísar í opinber gögn, en hún er skrifuð frá skýrum hagsmunapóli.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og skal metin á þeim forsendum. Höfundur gefur upp að hún sé talskona Rótarinnar, sem er til fyrirmyndar hvað gagnsæi varðar. Rökstuðningurinn er á mörgum stöðum studdur sannreynanlegum heimildum: fjárlög ríkisins (2.048 milljónir til SÁÁ, 281 milljón til Hlaðgerðarkots, 271 milljón til Krýsuvíkur), almannaheillaskrá Skattsins, siðareglur Almannaheilla og Vegvísir um þjónustu við fólk með fíknivanda. Þetta gefur lesendum kost á að sannreyna fullyrðingarnar sjálfir. Rökfærslan um að samkeppnissjónarmið eigi illa við þegar einn aðili fer með 79% opinbers fjár er skýr og vel uppbyggð.
Hins vegar ber að nefna nokkrar takmarkanir. Greinin vísar í „nýlegar opinberar skýrslur" um skort á menntun og gæðaviðmiðum án þess að nefna þær sérstaklega að nafni, sem veikir þann hluta rökstuðningsins. Ekkert sjónarhorn SÁÁ eða Sjúkratrygginga Íslands kemur fram, en þar sem um yfirlýsta skoðanagrein er að ræða er ekki hægt að gera sömu kröfu og til fréttaflutnings. Tónninn er þó stundum meira málsvörn en greining, til dæmis þegar talað er um „illa rökstudda leyndarhyggju" án þess að viðbrögð SÁÁ við beiðninni séu rakin. Ef höfundur hefði stutt greinina með því að nefna opinberu skýrslurnar nánar og gefa til kynna röksemdir SÁÁ, jafnvel til að hrekja þær, hefði ritgerðin verið sannfærandi á enn fleiri stigum.
