Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 675 gr. 6.2
heimildin.is 89 gr. 6.1
visir.is 1666 gr. 5.9
vb.is 381 gr. 5.7
mbl.is 502 gr. 5.6
dv.is 512 gr. 5.2
mannlif.is 94 gr. 4.5
nutiminn.is 85 gr. 4.4
ruv.is 675 gr. 6.2
heimildin.is 89 gr. 6.1
visir.is 1666 gr. 5.9
vb.is 381 gr. 5.7
mbl.is 502 gr. 5.6
dv.is 512 gr. 5.2
mannlif.is 94 gr. 4.5
nutiminn.is 85 gr. 4.4
visir.is 2026-05-30 10:00

Gerviskoðanakönnun — eða 9,44 prósent?

Skoðanagrein Halldórs Jörgen Olesen heldur því fram að Kastljósumræða um þjóðaratkvæðagreiðslu hafi sniðgengið kjarnaspurninguna: hvers vegna íslensk heimili borga svo miklu meira í húsnæðislánavexti en heimili á evrusvæðinu. Höfundur byggir röksemdafærslu sína á samanburði íslenskra og evrópskra vaxta, vaxtamun bankanna og hagnaðartölum Arion banka, og vísar í nafngreindar heimildir.

Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel heimilduð skoðanagrein um vaxtamun Íslands og Evrópu, en einfölduð í samanburði og sniðgengur eigin veikleika í rökfærslunni.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Styrkur hennar liggur í óvenjulega ítarlegri heimildaskrá fyrir skoðanabirt: höfundur vísar í Kastljós á RÚV, vaxtatilkynningu Arion banka, ECB Data Portal, EBA Risk Dashboard, ársreikninga fjögurra banka, viðtal á FM-957 við Snorra Másson og frétt Heimildarinnar. Þetta gerir fullyrðingarnar sannreynanlegar að mestu leyti og gefur lesendum tækifæri til að kanna gögnin sjálfir. Rökfærslan er vel skipulögð: höfundur viðurkennir að mótrökin um vextir-eignaverðs-samband séu „rétt í afmörkuðum skilningi" áður en hann andmælir þeim á þremur sviðum. Þetta er merki um vitsmunalega heiðarleika, sem er aðalmælikvarðinn á skoðanagreinar. Veikleikarnir eru þó nokkrir. Í fyrsta lagi er samanburður á íslenskum krónum og evrum einfaldaður; höfundur nefnir aldrei gengisáhættu sem sjálfstætt vandamál nema sem ímyndaða gagnrýni Miðflokksins, og afgreiðir hana með orðunum „ef Miðflokkurinn hefði efnislegt mótrök... þá hefði hann sagt það". Þetta er rökvillulegt: fjarvera andsvara í 30 mínútna sjónvarpsþætti jafngildir ekki fjarveru efnislegra mótröka. Í öðru lagi er reikningurinn um 42 milljóna króna mun yfir lánstíma settur fram eins og hann sé hlutlaus stærðfræði, en hann gerir ráð fyrir stöðugum vöxtum yfir allan lánstímann á báðum svæðum, sem er alls ekki sjálfgefið. Að lokum er framsetningin á því að Arion banki hafi tilkynnt vaxtahækkun „á sama klukkutíma" og Kastljós fór í loftið notuð til að skapa dramatískt samhengi, sem er leyfilegt í skoðanagrein en styrkir ekki efnisrökfærsluna. Á heildina litið er þetta vel rökstudd skoðanagrein sem skortir á einum stað: höfundur tekst ekki að veita eigin vaxtaútreikningi alvöru streituprófun.
← Til baka á forsíðu