visir.is
2026-05-01 09:47
Óhagkvæmar stórframkvæmdir eru ávísun á efnahagslega afturför
Skoðanagrein tveggja höfunda, annars vegar samgönguverkfræðings og hins vegar viðskiptafræðings og varaborgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins, sem mótmælir Borgarlínuverkefninu og leggur til hraðvagnakerfi sem ódýrari valkost. Höfundar vísa í skýrslu Rannsóknarmiðstöðvar um samfélags- og efnahagsmál (RSE) og samtakanna Samgöngur fyrir alla (SFA), en viðurkenna jafnframt að þeir séu báðir aðilar að SFA. Einnig er vísað til erindis Jarrett Walker frá 2015 til stuðnings röksemdafærslu þeirra.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og skal metin sem slík; krafan um jafnvægi í fréttaflutningi á því ekki við. Höfundar hafa þann kost að vera gagnsæir um hagsmunatengslin: þeir segjast báðir vera aðilar að SFA, samtökunum sem stóðu að skýrslunni sem þeir vísa til. Þetta er til fyrirmyndar. Hins vegar er verulegur vandi fólginn í því að skýrslan sem öll tölulegu rökin hvíla á, þ.e. neikvætt núvirði upp á 210 milljarða og samanburður við hraðvagnakerfið, kemur frá samtökum sem höfundar sjálfir tilheyra. Þessi staðreynd er viðurkennd en ekki rædd gagnrýnið: hvort önnur greining hafi farið fram, hvort Borgarlínuverkefnið sjálft eða óháðir sérfræðingar hafi gert arðsemisútreikninga sem sýna aðra niðurstöðu, eða hvaða forsendur skýrslan byggir á. Tölur eins og „hátt í 100 milljarða á ári" vegna umferðartafa eru settar fram án heimildar. Vísunin í Jarrett Walker er áhugaverð og byggð á opinberu erindi sem hægt er að sannreyna, en túlkun höfunda á orðum hans er nokkuð sértæk: Walker lagði áherslu á ferðatíðni sem fyrsta skref, en höfundar draga þá ályktun að hann hafi í raun verið á móti innviðafjárfestingu af því tagi sem Borgarlínan felur í sér, sem er víðtækari ályktun en erindið sjálft réttlætir. Sem skoðanagrein er þetta viðunandi rökstuðningur með skýrum pólitískum tilgangi, en rökin hefðu styrkst verulega ef höfundar hefðu brugðist við þekktum gagnrökum stuðningsmanna Borgarlínunnar í stað þess að afgreiða andstöðina sem „stór orð sem enginn fótur er fyrir".