visir.is
2026-05-07 15:32
Nauðsynlegar umbætur í menntamálum
Skoðanagrein Ingu Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, þar sem hún dregur saman sex meginþætti boðaðra umbóta í sænsku skólakerfi og heldur því fram að stefna hennar í ráðuneytinu sé í samræmi við þá þróun. Greinin er í raun pólitísk kynning á eigin verkefnum í búningi samanburðar við Svíþjóð.
Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur tilgreindur sem ráðherra; það er í lagi. Vandinn liggur í framsetningunni: greinin gefur sig út fyrir að vera greining á sænskum umbótum en er í raun sex liða kynningarrit á eigin stefnu þar sem hver sænskur liður er notaður sem afsökun til að segja „nákvæmlega eins og ég hef boðað." Þetta er lögmæt skoðanagrein, en röksemdafærslan er grunn. Fullyrðingin um „umfangsmestu umbætur í þrjá áratugi" í Svíþjóð stendur án nokkurrar tilvísunar í sænska heimild, hvort sem um er að ræða ríkisstjórnarskjal, frumvarp eða fréttamiðil. Lesandinn getur því ekki sannreynt grunnforsendu greinarinnar. Staðhæfingar á borð við „lesskilningi íslenskra barna fer hrakandi" eru settar fram sem víðkunnur sannleikur en engum gögnum, til dæmis PISA-niðurstöðum eða rannsóknum Menntamálastofnunar, er vísað til stuðnings.
Sem rökstuðningur fyrir stefnumótun ráðherra er greinin einsleit: engin gagnrýni á eigin tillögur er viðurkennd, engin mótrök nefnd og enginn fræðimaður eða hagsmunaaðili á sviði menntamála fær að koma að máli, jafnvel ekki til samhljóðar. Greinin hefði orðið trúverðugri ef höfundur hefði í það minnsta tilvísað í tiltekin sænsk skjöl eða nefnt þekkta gagnrýni á samræmd próf og bekkjarstærðartakmarkanir. Sem skoðanagrein er hún vel skrifuð og skýr í uppbyggingu, en sem röksemdafærsla er hún einráð og vantar hvatningu til gagnrýninnar hugsunar hjá lesandanum.