Áunnin þjóðarskömm
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins skrifar skoðanagrein um lestrarvanda ungmenna og kallar hann þjóðarskömm. Hann segir að þúsundir ungmenna hafi verið sviknar um lestrarfærni þrátt fyrir mikil útgjöld til menntamála. Hann gagnrýnir jafnframt að kerfið skýli sér á bak við félagslegar aðstæður.
„Rúmlega 30%“ er talan sem ber alla röksemdafærsluna, en lesandinn fær aldrei að vita hvað hún mælir. Í skoðanagreininni er henni stillt upp á móti þeim 5% sem eiga nær ómögulegt með að læra að lesa. Hvergi kemur fram hvort átt sé við PISA, skimunarpróf eða aðra mælingu. Sama gildir um 13.000 ungmenni á aldrinum 15 til 25 ára og „hundruð milljarða“ til menntamála: engin þessara talna á sér uppruna í textanum.
Kaflinn um skömm og ótta í hversdagslífinu er sterkasti hluti greinarinnar og dregur upp sannfærandi mannlega mynd. Veikleikinn birtist þegar höfundur afgreiðir mótrök. Skýringar sem vísa til félagslegra aðstæðna eru settar fram í ýktri mynd („foreldrarnir eru ómögulegir“) og eignaðar ónafngreindum aðilum. Þannig verður auðvelt að hafna þeim án þess að takast á við kjarna þeirra.
Spurningin um hver hafi axlað ábyrgð er brýn, en höfundur svarar henni ekki sjálfur og bendir á enga leið. Orðin „það er hægt og hefur verið gert“ kalla á dæmi sem aldrei kemur. Ákallið er einlægt, en það byggir meira á tilfinningu en rökstuðningi.
