vb.is
2026-04-26 17:05
Skaðræði Samkeppniseftirlitsins
Leiðari Viðskiptablaðsins gagnrýnir harðlega Samkeppniseftirlitið fyrir að stöðva samruna Arion banka og Kviku. Greinin heldur því fram að stærðarhagkvæmni sé forsenda samkeppnishæfni og vísar til stefnubreytinga í Evrópu og Bretlandi máli sínu til stuðnings. Um er að ræða ritstjórnargrein sem tekur skýra afstöðu með hagsmunum stærri fjármálafyrirtækja.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Sem ritstjórnargrein (leiðari) er eðlilegt að hún taki skýra afstöðu, og meta ber hana á gæðum rökstuðningsins fremur en jafnvægi heimilda. Rökin eru að nokkru studd tölum og tilvísunum: Herfindahl-Hirschman-vísitalan (um 2.600 stig á neytendalánamarkaði), samanburður við gögn frá Seðlabanka Bandaríkjanna í St. Louis (meðaltal um 3.500 fyrir innstæður), fjöldi lánveitenda (um tuttugu), og fjölgun færsluhirða úr tveimur í yfir tíu. Þetta eru sannreynanleg fullyrðingar sem styrkja málflutninginn. Tilvísun í Financial Times um stefnubreytingar ESB er einnig skynsamleg.
Hins vegar er rökstuðningurinn einhliða á nokkra vegu sem skipta máli jafnvel fyrir skoðanagrein. Sú fullyrðing að afstaða Samkeppniseftirlitsins „afhjúpi yfirgripsmikið þekkingarleysi" er harkaleg orðræða sem ekki er studd neinum efnislegum rökum umfram þá sýn höfundar að samþjöppun sé eðlileg. Greinin nefnir ekki heldur nokkuð sjónarmið um neikvæðar afleiðingar samþjöppunar fyrir neytendur, svo sem verðsamráð eða fákeppnishegðun, sem er vel þekkt gagnrök í umræðu um samrunamál. Samanburðurinn við ESB og Bretland er yfirborðskenndur; aðstæður þar eru gjörólíkar aðstæðum á litlum markaði eins og Íslandi, þar sem fákeppni getur haft meiri áhrif. Þá er dæmið um Doug Gurr og breska fjármálaeftirlitið sett fram án samhengis eða gagnrýninnar umfjöllunar um hvort sú stefna hafi reynst vel. Í heild er þetta vel skrifaður leiðari með skýrum rökstuðningi, en hann hefði orðið sannfærandi ef höfundur hefði viðurkennt og mætt mótbárum frekar en að hafna þeim með niðrandi orðræðu.