visir.is
2026-08-21 16:02
Siðferðiskirtillinn
Skoðanagrein Jóns Braga Gunnlaugssonar á Vísi þar sem hann heldur því fram að íslenska krónan sé í raun ónothæf fyrir stærstu útflutningsgreinar landsins og að sá mismunur sem skapast milli „krónuþrælanna" og þeirra sem gera upp í erlendri mynt sé óréttlátur. Greinin er skýrlega ESB- og evruhlið og lýkur á ákalli um að kjósa „JÁ" í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um krónuna og ESB: skýr afstaða en nær engar heimildir að baki. Kaldhæðnin um „siðferðiskirtilinn" tekur yfir efnisleg rök.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur nafngreindur sem cand. oecon og MBA; hún er því metin á forsendum rökræðu og hugmyndafræðilegrar heiðarleika. Kjarnarökin eru áhugaverð: höfundur telur upp helstu útflutningsgreinar, fullyrðir að þær geri allar upp í erlendri mynt, og dregur af því þá ályktun að auðlindaöfluðu rökin fyrir sjálfstæðum gjaldmiðli falli um sjálf sig. Vandinn er að þessar fullyrðingar eru nær allar óstuddar; engin gögn eru nefnd um hlutfall innlendra og erlendra uppgjöra í hverri grein, ekkert vísað til opinberra talna frá Seðlabanka eða Hagstofu, og engum heimildum frá hagfræðingum eða fræðimönnum er beint. Viðtalið sem vísað er til, „nýlega" á Sprengisandi, er ekki tilgreint nánar: enginn viðmælandi nafngreindur, ekkert dagsetningarmerki. Í skoðanagrein er ekki skylda að halda jafnvægi milli sjónarmiða, en rökstuðningur sem byggir aðallega á ónefndum dæmum veikist. Síðasti hluti greinarinnar víkur yfir í persónulega kaldhæðni um „siðferðiskirtilinn" og „græðgishormónið"; slíkar myndlíkingar geta verið áhrifaríkar en hér leysa þær af hólmi efnisleg rök og gera niðurlagið frekar að upphrópun en niðurstöðu. Sem rökræða er greinin skýr í afstöðu sinni en veik í gagnastoð, og „siðferðis"-metafóran dregur úr trúverðugleika hennar sem hagfræðilegrar greiningar.