visir.is
2026-05-03 21:31
Þegar niðurstaðan kemur á undan greiningunni
Skoðanagrein hagfræðingsins Ernu Bjarnadóttur sem tekst á við grein Matthíasar Ólafssonar og Cailean Macleod um áhrifamat ESB-aðildar. Höfundur gagnrýnir að niðurstaðan hafi verið fyrirfram gefin og forsendur um verðlækkun matvæla séu illa studdar, einkum hvað varðar tollamál á kornvörum og unnum matvælum. Greinin vísar í íslenska tollskrána sem mótbáru og bendir á að fleiri þættir en tollar ráði matvælaverði.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein byggir þetta á vel afmörkuðum efnislegum rökum, ekki tilfinningalegum ásökunum. Sterkasta hlið greinarinnar er tilvísunin í íslenska tollskrána: höfundur bendir á að kornvörur séu þegar tollfrjálsar og að unnar matvörur séu að mestu tollfrjálsar gagnvart ESB og EFTA-samningslöndum, sem er staðreynd sem lesandinn getur sannreynt. Þannig er kjarninn í gagnrýninni staðfestur heimild sem gefur textanum faglegan grunn umfram flesta skoðanagreinar.
Hins vegar eru nokkrir veikleikar. Höfundur segir að ESB-aðild myndi „í einhverjum tilvikum" leggja toll á vörur frá þriðju löndum, en gefur ekkert dæmi um hvaða tollur myndi leggjast á eða hversu hár hann yrði; þetta er sama tegund lauslegrar fullyrðingar og gagnrýnt er hjá hinum höfundunum. Kaldhæðnin um „vorskipin" og „evrópsku gúmmulaðið" er skemmtileg en dregur úr faglegri ímynd textans, sérstaklega þar sem höfundur krefst einmitt slíkrar nákvæmni af gagnaðila. Þá gagnrýnir höfundur tilvísun í „nýlega rannsókn" um 60% aukningu í millilandaverslun vegna evru og kallar eftir heimildum, sem er réttmæt krafa. En jafnframt er ekkert mótdæmi nefnt eða önnur rannsókn tilgreind; gagnrýnin snýst um að hinum hafi skort heimild, en höfundur leggur ekkert til á móti. Greinin er greinilega skrifuð af einhverjum sem þekkir tollamál vel og röksemdafærslan er á heildina litið ágæt, en textinn væri sterkari ef eigin fullyrðingar væru studdar sömu nákvæmni og krafist er af öðrum.