visir.is
2026-08-10 10:32
Heimurinn brennur minna – en það er aðeins hálf sagan sögð hjá Lomborg
Skoðanagrein umhverfis- og auðlindafræðings sem tekist á við framsetningu Bjorn Lomborgs á tölfræði um gróðurelda og loftslagsbreytingar. Höfundur vísar í tvær ritrýndar rannsóknir til að sýna fram á að hnattræn fækkun brunninna hektara segi ekki alla söguna um áhrif loftslagsbreytinga. Röksemdafærslan er vel skipulögð og tilvitnunum í vísindatímarit beint til fyllingar.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein sem styðst við ritrýndar rannsóknir til að setja tölfræði Lomborgs um gróðurelda í samhengi. Sterk heimildanotkun fyrir skoðanagrein.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Styrkur hennar liggur í því hversu skýrt höfundur vísar í tvær tilteknar ritrýndar rannsóknir: eina í Science (2017) og aðra í Nature Climate Change (2024), með tölum og tímabilum sem lesandinn getur leitað eftir og sannreynt. Þetta er mun meira en margir skoðanagreinarskrifarar bjóða upp á og gefur rökunum trúverðugan grunn. Hliðstæðan um bílslys og hraðaaukningu er skýr og nýtist vel til að gera flókna hugmynd aðgengilega.
Það sem má gagnrýna er hversu mild greinin er í meðferð sinni á Lomborg, á sama tíma og hún vekur endurtekið grunsemdir um hvatir hans. Höfundur segist ekki ætla að gera Lomborg upp hvatir en gerir einmitt það í óbeinum orðum. Þessi togstreita veikir röksemdafærsluna örlítið, því lesandinn skilur ekki hvort gagnrýnin beinist að aðferðafræði eða ásetningi. Einnig hefði greinin orðið sterkari ef höfundur hefði vísað nánar í viðkomandi rannsóknir, til dæmis með nöfnum höfunda eða beinni tilvísun, svo lesandinn gæti fundið þær án mikillar leitar. Engu að síður er þetta vel rökstudd skoðanagrein sem styðst við nafngreind vísindatímarit og viðurkennir þær forsendur Lomborgs sem standast skoðun. Fyrir skoðanagrein er þetta langt yfir meðallagi.