dv.is
2026-05-28 16:52
Halldór Jörgen Olesen skrifar: Engin herskylda í ESB — og engin lagaleið til að setja hana á Íslendinga
Skoðanagrein Halldórs Jörgens Olesens sem tekst á við fullyrðingu þingmanns Miðflokksins um herskyldu í ESB. Höfundur byggir rök sín á tilvísunum í sáttmála ESB, rannsóknarskýrslu Evrópuþingsins og Niinistö-skýrslu, og telur fullyrðinguna hræðsluáróður.
Einkunn Vitans: 8/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein sem vísar í sáttmála ESB og opinberar skýrslur til að mótmæla fullyrðingu um herskyldu. Hugrænn heiðarleiki til staðar þótt afstaðan sé skýr.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem lesendagrein og skoðun, sem þýðir að hún ber að meta á forsendum rökstuðnings og hugræns heiðarleika frekar en fjölbreytni heimilda. Á þeim forsendum stendur hún vel. Höfundur vísar til greinilegra og sannreynanlega heimilda: 4. og 42. greinar TEU-sáttmálans, EPRS-rannsóknarskýrslu frá október 2025 (gefin er út skjalanúmerið PE 769541), og Niinistö-skýrslunnar „Safer Together" frá 2024. Þetta eru sterk tilvísunargögn sem lesandi getur fundið sjálfur, og höfundur gefur jafnframt til kynna að ítarlegri staðreyndaskoðun sé aðgengileg á eigin vefmiðli. Rökin eru byggð upp skipulega: fyrst er fullyrðing þingmanns skilgreind, síðan eru löglegar heimildir raktar, dæmi úr aðildarríkjum ESB rakin, og að lokum er niðurstaðan dregin. Höfundur viðurkennir í greininni sjálfri að gildar röksemdir gegn ESB-aðild séu til staðar, sem sýnir hugrænan heiðarleika og kemur í veg fyrir að textinn verði einungis áróðurskenndur. Veikleikarnir eru smáir en til staðar. Tilvísun í „154 milljarða króna varnarmálasamning við Bandaríkin" er sett fram án nánari heimildar; lesandinn getur ekki auðveldlega staðfest þá tölu innan greinarinnar sjálfrar. Yfirferð um ESB-ríkin sem hafa eða hafa ekki herskyldu virðist rétt en er sett fram án tilvísunar í heimildir, þótt flest þessara atriða séu almenn þekking. Loks má nefna að greinin er augljóslega skrifuð frá sjónarhorni þess sem vill leiðrétta tiltekinni framsetningu í ESB-umræðunni, og sú afstaða er gagnsæ, sem er styrkur í skoðanagrein.