Mikilvægir áfangar í orkumálum Vestfjarða
Skoðanagrein eftir Örnu Láru Jónsdóttur, oddvita Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi, þar sem hún fer yfir framfarir í orkumálum Vestfjarða og lofar ráðherra úr eigin flokki. Greinin er birt undir merkinu „Skoðun" á Vísi.
Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er skýrt nafngreind sem oddviti Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi; þetta er ekki frétt heldur pólitísk málsvörn. Rökin byggjast á nokkrum sannreynanlega tölum, eins og 600 milljóna króna framlagi úr Loftslags- og orkusjóði, 160 milljóna styrk til Orkubús Vestfjarða og samanburði á kerfisframlagi Hvalár og Hvammsvirkjunar. Að því leyti er greinin ekki tóm ummæli; hún vísar í opinberar ákvarðanir, frumvörp Alþingis og rammaáætlun. Hins vegar er framsetningin alfarið einhliða lofgjörð á ráðherra úr sama stjórnmálaflokki og höfundur tilheyrir, án nokkurrar umfjöllunar um gagnrýni eða áhættu. Engin umfjöllun er um hvort umhverfissjónarmið vegist á við virkjanir, engin andmæli frá íbúum, engin áhrif á náttúruvernd eða tímatöflu verkefna. Rökfærslan er frekar þunn; „þannig styrkjum við Vestfirði, þannig styrkjum við Ísland" er kjörorð, ekki greining. Sem skoðanagrein er þetta ásættanlegt, en sem rökstuðningsrit er greinin nánast kosningaauglýsing og veitir lesanda lítinn gagnrýninn grunn til mats.
Kaupmáttur aukist
Stutt frétt sem dregur saman tölur um kaupmáttarvöxt á Íslandi samanborið við ESB og Norðurlöndin. Greinin vísar til ítarlegri umfjöllunar á blaðsíðu 6 í Morgunblaðinu en gefur ekki upp frumheimild talnanna.
Greinin birtir afar ákveðnar tölur, til dæmis 3,8% meðalársvöxt kaupmáttar og 68% vöxt á vinnustund 2013 til 2025, en hvergi er tilgreint hvaðan þessar tölur koma. Enginn aðili er nefndur sem uppspretta gagnanna; hvorki Hagstofa Íslands, Eurostat, Seðlabanki né önnur stofnun. Lesandinn getur ekki sannreynt fullyrðingarnar án þess að leita að greininni á blaðsíðu 6, og jafnvel þar er óvíst hvort frumheimildir séu tilgreindar. Tímarammi kaupmáttarvaxtar (2013 til 2025) vekur einnig spurningar þar sem gögn til ársins 2025 eru að öllum líkindum áætlun eða spá frekar en mæld útkoma, en engin grein er gerð fyrir þeim mun. Framsetningin er alfarið jákvæð: enginn samhengisskortur er viðurkenndur, ekkert minnst á verðbólgu, húsnæðiskostnað eða aðra þætti sem gætu dregið úr raunverulegum ávinningi heimilanna. Þetta er í raun kynning á efni í prentútgáfu Morgunblaðsins fremur en sjálfstæð frétt, og uppfyllir vart lágmarkskröfur um heimildavinnu.
Heilbrigðisnefndir lagðar niður og verkefnin færð til
Greinin fjallar um samþykkt Alþingis á frumvarpi um niðurlagningu heilbrigðisnefnda sveitarfélaga og flutning eftirlitsverkefna til Umhverfis- og orkustofnunar. Efnið er sett fram nánast eingöngu frá …
Greinin les frekar sem kynningarefni ráðuneytis en sjálfstæð fréttaritun. Allt efnið er sett fram með jákvæðum hætti: „jafnræði tryggt," „öflug starfsemi áfram tryggð," „einfaldari og skilvirkari." Hvergi er leitað til sveitarfélaga sem missa verkefnin, starfsfólks heilbrigðiseftirlitanna, eða óháðra sérfræðinga sem gætu metið hvort breytingarnar standist væntingar. Fullyrðingin um „tveggja áratuga greiningarvinnu" er ekki studd neinum tilvísunum í tilgreindar skýrslur eða rannsóknir, sem gerir lesendum erfitt að sannreyna hana. Helstu kostir eru taldir upp í punktalista sem virðist tekinn beint úr kynningarefni ráðuneytisins, en enginn gagnrýninn rökstuðningur fylgir. Þetta er ritstjórnarefni sem birtist undir flokknum „Innlent," en framsetningin er svo einhliða að hún nálgast kynningarefni fremur en fréttaflutning. Til þess að þetta teldist fullnægjandi blaðamennska hefði þurft að minnsta kosti eina gagnrýna rödd, tilvísun í nefndarálit eða afstöðu samtaka sveitarfélaga.
Árásin á Höfðatorgi: Þrír ákærðir fyrir tilraun til manndráps
Frétt Vísis um ákæru héraðssaksóknara gegn þremur mönnum fyrir tilraun til manndráps á Höfðatorgi. Greinin byggir á ákæruskjalinu sjálfu, fyrri fréttum og vitnun í aðstoðaryfirlögregluþjón. RÚV er viðurkennt sem upphafleg heimild.
Greinin nær vel yfir meginatriði málsins: ákæruskjalið er aðalheimildin og lýsingar á ákæruatriðum eru nákvæmar. Viðurkenning á því að RÚV greindi fyrst frá málinu er til fyrirmyndar og sýnir gagnsæi í upprunakeðju fréttarinnar. Aðstoðaryfirlögregluþjónn er nafngreindur sem heimildarmaður frá fyrri umfjöllun, sem styrkir trúverðugleikann. Helsti veikleikinn er að hvergi er lögmanni ákærðu gefinn kostur á að tjá sig, en það er áberandi galli í frétt sem lýsir alvarlegum ákæruskjölum; jafnvel stutt yfirlýsing í þá veru að lögmenn hafi verið leitaðir eftir hefði styrkt jafnvægið verulega. Fullyrðingin um „uppgjör í undirheimum" er ótengd nafngreindri heimild í þessari grein og óskilgreind sem uppruna. Framsetningin er þó fremur hlutlæg og heldur sig við staðreyndir úr ákæruskjalinu. Miskabótakrafan er nefnd án nánari skýringa á lagalegum grunni hennar, en það er smáatriði í stuttri frétt.
Gervigreind í ráðningum - stuðningur eða staðgengill?
Skoðanagrein Helgu Jóhönnu Oddsdóttur, stofnanda og framkvæmdastjóra Opus Futura, fjallar um notkun gervigreindar í ráðningum. Hún leggur áherslu á ábyrgð, gagnsæi og réttindi umsækjenda, og vísar til…
Greinin er birt sem skoðanagrein og á að meta á forsendum rökstuðnings og heiðarleika. Höfundur upplýsir lesandann um að hún sé stofnandi og framkvæmdastjóri Opus Futura, fyrirtækis sem þróar ráðningarlausnir með gervigreind. Þessi gagnsæi um hagsmuni er jákvæð, en hún breytir um leið eðli textans: þetta er í raun fagleg greinargerð frá einhverjum sem selur lausnir á þessu sviði. Röksemdarfærslan er vel skipulögð og samræmd; höfundur bendir á raunverulegar áskoranir eins og hlutdrægni í sögulegum gögnum og vísar í AI Act Evrópusambandsins sem sannreynanlegan lagaramma. Tilvísunin í AI Act er efnisleg og staðfest, sem eykur trúverðugleika rökstuðningsins. Veikleiki greinarinnar er hins vegar sá að engin sérstök gögn, rannsóknir eða dæmi úr raunveruleikanum styðja fullyrðingar um áhrif persónubundinna þátta á gæði ráðninga eða um „gífurlega sóun" vannýtts mannauðs; þær standa sem óstudd viðhorf. Rökin leiða líka alla leið að þeirri niðurstöðu að gervigreind sé best notuð ásamt sannreyndum matstækjum, sem er einmitt sú þjónusta sem fyrirtæki höfundar býður upp á. Skoðanagrein hefur fullan rétt til þess, en lesandinn ætti að vera meðvitaður um þetta samspil markaðssetningar og skoðanamyndunar.
Engar formlegar aðlögunarviðræður við ESB mögulegar án umsóknar Íslands um aðild
Skoðanagrein eftir Júlíus Valsson, sem kynntur er sem læknir og fullveldissinni, þar sem haldið er fram að engar formlegar aðlögunarviðræður við ESB séu mögulegar án aðildarumsóknar. Greinin vísar í 4…
Greinin er birt sem skoðun á Vísi og ber að meta á þeim forsendum. Röksemdin er einföld og skýr: höfundur byggir á 49. grein sáttmálans um Evrópusambandið og vísar beint í lagaheimildina á EUR-Lex, sem er lofsvert gagnsæi. Þetta er hins vegar mjög þröng túlkun sem tekur ekki tillit til þess að ESB hefur í reynd átt ýmiss konar pólitískar og tæknilegar viðræður við ríki sem ekki hafa formlega umsókn, til dæmis í gegnum EES-samninginn eða sérstök viðræðusnið. Höfundur afgreiðir hugtakið „aðlögunarviðræður" eins og það hljóti endilega að jafnast á við formlegar aðildarviðræður, en sú forsenda er ekki rökstudd frekar. Upphafsmálsgreinin, þar sem sagt er að utanríkisráðherra geti ekki treyst þjóðinni fyrir sannleikanum, er harð fullyrðing sem stendur án nokkurrar nánari útskýringar eða dæma. Sem skoðanagrein er þetta lagalega grundvallað en of einhliða í röksemdarfærslu til að teljast sterk rökræða; greinin gæti verið sannfærandi ef hún tæki á mótrökum og útskýrði af hverju aðrar tegundir viðræðna duga ekki.
Ráðherra vill varamótor Herjólfs tiltækan hérlendis
Frétt um tafir á viðgerðum Herjólfs og viðbrögð innviðaráðherra. Greinin byggir aðallega á tilkynningu frá ráðuneytinu og tilvitnun í ráðherra. Enginn viðmælandi frá Breiðafjarðarsvæðinu eða Vestmannaeyjum fær beint að tjá sig.
Greinin flytur staðreyndir málsins á skýran hátt og vísar í opinbera tilkynningu ráðuneytis samgöngumála sem aðalheimild; tilvitnun í ráðherra er bein og sannreynanleg. Veikleikinn er hins vegar sá að engin önnur rödd kemur til sögunnar. Bæjarstjórar við Breiðafjörð, sem sögð eru hafa sótt fund með ráðherra, fá ekki að tjá sig, og enginn fulltrúi Vestmannaeyinga eða rekstraraðila Herjólfs er spurður. Þetta gerir fréttina mjög einhliða, í raun næstum beinu tilkynningarefni frá ráðuneytinu, sem ráðherra nýtir til að sýna umhyggju án þess að nokkurt gagnrýnið sjónarhorn komi fram. Setningin „Tilfærsla Baldurs hefur hingað til ekki vakið mikla kátínu í kjördæmi Eyjólfs" er áhugaverð framsetning sem gefur til kynna óánægju, en hún er hvorki studd tilvitnun í íbúa né bæjarstjóra. Fréttamaður hefði auðveldlega getað rætt við einhvern á Breiðafjarðarsvæðinu til að gefa þeirri staðhæfingu efnislegt innihald. Eins og greinin stendur er hún sæmileg frétt, en nálgast málið eins og fréttatilkynning frekar en sjálfstæð fréttaflutningur.
„Grét meðan verið var að dæla í mig blóðinu”
Greinin er endursögn á hlaðvarpsviðtali Sölva Tryggvasonar við næringarfræðinginn Elísabetu Reynisdóttur, þar sem hún segir frá persónulegri reynslu sinni af alvarlegum veikindum sem hún tengir við bl…
Alvarlegt vandamál við þessa grein er að læknisfræðileg fullyrðing, að blóðgjöf hafi valdið sjálfsofnæmissjúkdómi, er látin standa algjörlega óhögguð. Ekkert samhengi er veitt frá sérfræðingi eða vísindaheimild um hvort slík orsakatengsl séu þekkt í læknisfræði. Greinin er í eðli sínu kynning á hlaðvarpsþætti Sölva Tryggvasonar, ekki sjálfstæð blaðamennska; textinn er nánast eingöngu tilvitnun úr viðtalinu. Það er viðtakanlegt í persónugrein að láta viðmælanda segja sína sögu, en þegar fullyrðingar snerta alvarlegar heilbrigðisákvarðanir, eins og að blóðgjafir valdi sjálfsofnæmi, ber blaðamanninum skylda til að veita lágmarks faglegt samhengi. Án þess gæti lesandinn auðveldlega farið frá greininni með þá sannfæringu að blóðgjafir séu hættulegar, sem er ósannað og gæti haft afleiðingar fyrir fólk sem þarf á blóðgjöf að halda. Framsetningin er einnig tilfinningadrifin: fyrirsögnin og inngangurinn eru skrifuð til að vekja tilfinningaleg viðbrögð frekar en að upplýsa. Jafnframt er ekki greint á milli þess sem Elísabet telur og þess sem hefur verið staðfest af heilbrigðiskerfinu; sjálfsgreining hennar á orsakasamhengi er sett fram sem raunveruleiki í leiðaratexta greinarinnar.
Óraunsannar upplýsingar frá lögreglu
Greinin fjallar um dóm Landsréttar í hryðjuverkamálinu svonefnda og dregur fram ábendingar dómsins um að fréttatilkynningar lögreglu hafi ekki gefið raunsanna mynd af málsatvikum. Stuðst er beint við …
Greinin byggir nánast alfarið á dómi Landsréttar og tilvitnunum úr honum, sem er traust frumheimild. Þetta er styrkur fréttarinnar: lesandinn fær beint aðgang að orðalagi dómsins og getur sjálfur metið efnið. Hins vegar skortir nokkuð á jafnvægi. Lögreglan fær enga rödd í greininni til að bregðast við gagnrýni dómsins, hvorki ríkislögreglustjóri né lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu. Það er veikleiki þegar frétt snýst einmitt um framgöngu lögreglu. Jafnframt er framsetning fyrirsagnarinnar og inngangsorða nokkuð afgerandi: orðin „óraunsannar upplýsingar" eru túlkun blaðamannsins, ekki beint tilvitnun í dóminn, þótt efnislega sé hún studd af textanum. Dómurinn sjálfur notar varkárari orðalag: „gáfu ekki raunsanna mynd". Þetta er smámunur en skiptir máli þegar fyrirsögn er sterkari en heimild. Á heildina litið er þetta ásættanleg frétt sem styðst við staðfestanlega heimild, en hefði orðið betri ef viðbrögð lögreglu hefðu verið sótt.
Slitnar upp úr viðræðum flugvirkja og Icelandair
Stutt frétt um að kjaraviðræður flugvirkja og Icelandair hafi slitnað, byggð á beinum tilvitnunum frá ríkissáttasemjara. Greinin vísar einnig til fyrri fréttaflutnings á mbl.is um óformlega könnun meðal flugvirkja um verkfallsaðgerðir.
Frétt þessi er hnitmiðuð og vel byggð upp fyrir stutta frétt af viðræðurofum. Ríkissáttasemjari er nafngreindur og beint vitnað til hans, sem gefur fréttinni traustan grunn. Þó skortir rödd beggja aðila viðræðnanna: hvorki fulltrúi flugvirkja né Icelandair fær að tjá sig um ástæður eða horfur. Fyrir frétt af þessu tagi væri eðlilegt að leita eftir viðbrögðum frá báðum samningsaðilum, jafnvel þótt þau séu „engin athugasemd". Vísun í fyrri frétt mbl.is um verkfallsáform gefur lesendum nauðsynlegt samhengi, en samhengið við víðari stöðu kjaraviðræðna er takmarkað. Í heild er þetta vönduð en mjög knöpp fréttamiðlun þar sem jafnvægi milli aðila hefði mátt vera betra.
Flugvirkjar: „Ekkert hægt að fullyrða um aðgerðir“
Frétt um stöðu kjaradeilna milli Flugvirkjafélags Íslands og Icelandair, þar sem formaður félagsins segir enga ákvörðun tekna um verkfallsaðgerðir þrátt fyrir stuðning félagsmanna. Greinin byggir á be…
Greinin er vel afmörkuð frétt um stöðu kjaradeilna og byggir á beinum viðtölum við Óskar Einarsson, formann Flugvirkjafélags Íslands, sem er viðeigandi og nafngreindur heimildamaður. Blaðamaðurinn leggur honum réttar eftirfylgnispurningar, sem sýnir virkan blaðamennsku. Veikleiki fréttarinnar er sá að sjónarmið gagnaðila, Icelandair, koma hvergi fram; ekki er getið um hvort reynt hafi verið að ná til fyrirtækisins eða hvort viðbrögð þess hafi verið óaðgengileg. Í kjölfar þess að sagt er að „slitnaði upp úr viðræðum" hefði verið eðlilegt að gefa Icelandair tækifæri til að svara, ekki síst þar sem þar er vísað til boðs sem aðilar báru fram. Þrátt fyrir þennan ágalla er fréttin skýr, vel uppbyggð og gefur lesendum góðan grunn til að skilja stöðu málsins.
Skortir samræmingu í myglugreiningum
Greinin fjallar um skort á samræmdum leiðbeiningum um myglugreiningar í atvinnuhúsnæði og byggist nær alfarið á viðtali við einn sérfræðing. Réttindi starfsfólks og ábyrgð atvinnurekenda eru nefnd án þess að aðrir aðilar fái að tjá sig.
Greinin byggist á einum heimildarmanni, Sylgju Daggar Sigurjónsdóttur hjá Verkvist, og nær allar efnislegar fullyrðingar í textanum koma úr munni hennar. Þetta er veikleiki þegar fjallað er um flókið mál sem snertir bæði byggingargeirann og heilbrigðiskerfið. Til dæmis er vísað til laga um vinnuvernd og reglna um hollustuhætti, en engin tilvitnun er gefin í tilteknar lagagreinar eða reglugerðir, sem gerir lesanda erfitt fyrir að sannreyna fullyrðingarnar sjálfstætt. Einnig er nefnt að von sé á leiðbeiningum frá Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun, en enginn talsmaður stofnunarinnar er spurður til að staðfesta það eða gefa frekara samhengi. Raddir atvinnurekenda, stéttarfélaga eða annarra fagstétta sem tengjast málinu eru algjörlega fráverandi. Efnið er áhugavert og viðmælandinn er sérfræðingur á sínu sviði, en sem ritstjórnarefni hefði greinin orðið mun sterkari ef blaðamaðurinn hefði aflað sjónarmiða frá fleiri aðilum og vísað nánar í þau gögn og lög sem nefnd eru.
Stóraukning í flugferðum Rússa
Greinin fjallar um aukinn fjölda atvika þar sem NATO-herþotur bregðast við ótilgreindum flugförum, einkum rússneskum hervélum, og setur íslenskt samhengi með gögnum frá utanríkisráðuneytinu. Stuðst er…
Greinin sker sig úr með góðri notkun á fjölbreyttum og nafngreindum heimildum: NATO-yfirliti, dönskum hermálayfirvöldum og svari íslenska utanríkisráðuneytisins við fyrirspurn RÚV. Tölulegar upplýsingar eru settar í sögulegt samhengi og gefin er skýr mynd af þróuninni bæði á Eystrasaltssvæðinu og við Ísland. Sérstaklega er eftirtektarvert að blaðamaðurinn óskaði sjálfur eftir gögnum frá ráðuneytinu, sem er merki um frumfréttamennsku. Jákvætt er einnig að greinin endar á mikilvægum fyrirvara frá ráðuneytinu sjálfu: tölurnar um Ísland gefa ef til vill ekki rétta mynd, þar sem margir rússneskir herflugferlar fara um hafsvæðið milli Íslands og Noregs án þess að koma inn á íslenskt loftrýmiseftirlitssvæði. Það sem hefði mátt bæta er að veita lesandanum aðeins meiri bakgrunn um hvað NATO-loftrýmisgæslan felur í sér í reynd, og kannski óska eftir sjónarmiðum hernaðarsérfræðings um hvað þessi þróun þýðir. Fyrirsögnin vísar til „stóraukningar" hjá Rússum, sem er einkum studd dönskum tölum, en íslenskar tölur sýna frekar stöðugleika; það ber að hafa í huga þótt fyrirsögnin sé ekki beinlínis röng. Á heildina litið er þetta vel unnin stutt frétt sem byggir á sannreyndum gögnum.
Krefst þess að manndrápsmáli gegn Skúla Tómasi verið vísað frá dómi því búið sé að refsa honum
Greinin fjallar um frávísunarkröfu verjanda Skúla Tómasar Gunnlaugssonar í manndrápsmáli sem tekið verður fyrir á föstudag. Byggt er á ákæru og bókun verjandans, Almars Þórs Möllers, um að ákæran strí…
Fréttinni er ábótavant hvað varðar jafnvægi. Sjónarmið verjandans fá verulegt rými, bæði í megintexta og með langri tilvitnun úr bókun hans, en ákæruvaldið fær ekkert svigrúm til að svara röksemdum hans. Þetta er verulegur galli, sérstaklega þar sem um alvarlegt sakamál er að ræða og rökin snúa að lagatæknilegri kröfu sem ákæruvaldsins mun vafalaust andmæla. Við hefðum viljað sjá a.m.k. tilraun til að ná í afstöðu saksóknara eða ríkissaksóknara, eða yfirlýsingu um að leitað hafi verið eftir viðbrögðum þeirra. Jafnframt er rétt að taka fram að grunnupplýsingar um málið, eins og efni ákæru og aðstæður, virðast koma úr opinberum gögnum og eru sannreynanlegar. Framsetningin hallar þó merkjanlega í átt að vörninni; fyrirsögnin endurspeglar aðeins kröfu verjandans og les betur sem lýsing á stöðu mála en sem hlutlaus samantekt.
Ríkisstarfsmenn sviptir réttindum með lagabreytingu
Greinin fjallar um breytingar á lífeyriskerfi ríkisstarfsmanna 2016-2017 og byggir nánast alfarið á sjónarmiðum Gylfa Magnússonar, prófessors og fyrrverandi ráðherra. Hann heldur því fram að breytinga…
Greinin er birt sem ritstjórnarefni en byggir alfarið á máli Gylfa Magnússonar, einnar heimildar. Hann er vissulega trúverðug heimild, bæði sem prófessor og fyrrverandi ráðherra, en greinin nær ekki að afla gagnradda. Ekkert er leitað til fulltrúa fjármálaráðuneytisins, Lífeyrissjóðs starfsmanna ríkisins, verkalýðsfélaga eða þeirra sem stóðu að lagabreytingunum. Þetta er verulegur galli þegar fullyrðingar eru svo afdráttarlausar: að vitað hafi verið að forsendurnar væru rangar og að sjóðfélagar hafi verið „sviptir réttindum." Slíkar ásakanir kalla á að viðkomandi aðilar fái tækifæri til andsvara. Tíu prósenta lækkunin er sett fram án tilvísunar í tiltekna úttekt eða gögn; hugsanlegt er að hún komi úr erindi Gylfa í Háskóla Íslands, en greinin gerir lesandanum ekki kleift að sannreyna hana sjálfstætt. Útskýringin á muninum á skilgreindum réttindum og skilgreindum iðgjöldum er skýr og gagnleg, en framsetningin í heild hvílir á einu sjónarhorni og verður þar af leiðandi frekar málflutningur en fréttamennska.
Sjáðu inn í nýju gámana við bráðamóttöku Landspítalans – „Mér finnst þetta koma á óvart“
Greinin kynnir nýja bráðamatsdeild Landspítalans í gámabyggð við Fossvog og byggir á tveimur nafngreindum heimildarmönnum innan spítalans ásamt myndbandi frá samskiptadeild spítalans. Engin gagnrýnin sjónarmið eða ytri raddir koma fram.
Greinin er í eðli sínu kynningarefni á vegum Landspítalans, birt sem ritstjórnarefni. Hún byggir eingöngu á myndbandi frá samskiptadeild spítalans og viðtölum við tvo starfsmenn þar, deildarstjóra og yfirlækni, sem báðir hafa augljósa hagsmuni af jákvæðri umfjöllun. Enginn utanaðkomandi sérfræðingur, fagfélög heilbrigðisstarfsmanna, sjúklingar eða fulltrúar sem gætu haft efasemdir um gámafyrirkomulagið fengu rödd. Grundvallarspurningum er sleppt: hver er kostnaðurinn, hversu lengi á gámabyggðin að standa, hvaða vandkvæði geta fylgt slíkri lausn? Hvergi er minnst á bakgrunn málsins, svo sem bið eftir nýjum spítalabyggingum. Þetta gerir greinina að nánast beinni endurbirtingu á kynningarefni spítalans frekar en sjálfstæðri fréttamennsku. Framsetningin er jákvæð og gagnrýnislaus, sem dregur verulega úr ritstjórnarlegu gildi hennar.
Brexit fyrirmynd nei-sinna – beita sömu áróðursbrögðum – Bretar sjá nú eftir útgöngu
Ritstjórnarefni sem byggir á viðtali Haralds Ólafssonar, formanns Heimssýnar, við The Sunday Telegraph og heldur því fram að nei-sinnar noti Brexit-áróðursbrögð. Greinin færir rök fyrir ESB-aðild og g…
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og ber að meta hana sem slíka, þar sem rökfærsla og hugmyndafræðileg heiðarleiki skipta meiru máli en jöfn heimildanotkun. Röksemdafærslan er sú að nei-sinnar noti Brexit-slagorð á Íslandi og að Brexit hafi reynst Bretum illa. Þetta er skýr og skilanleg röksemdarkeðja. Vísað er í nefnt viðtal í The Sunday Telegraph, sem gerir lesanda kleift að sannreyna upphafspunktinn.
Á hinn bóginn hæfa ritstjórnaefni að vera heiðarleg gagnvart flækjustiginu í þeim málum sem þau fjalla um. Fullyrðingin um að 60 til 70 prósent Breta vilji nú aftur í ESB er óstudd; ekki er vísað í nafngreinda könnun eða stofnun. Þetta er alvarlegt í ritstjórnarefni sem gerir kröfu um að staðreyndir ráði. Eins er umfjöllunin um sameiginlega fiskveiðistefnu ESB einföldun; höfundur fullyrðir að „engan veginn" standist staðhæfingar um fiskveiðistefnuna, en skírskotar ekki til sérstakra ákvæða sáttmálans né samningaviðræðuforritanna. Þetta veikir röksemdafærsluna, sérstaklega þar sem gagnrýnt er að andstæðingarnir byggi á ósannindum. Þegar maður krefst staðreyndanákvæmni af öðrum þarf eigin málflutningur að uppfylla sömu kröfur. Ritstjórnaefnið er hreinskilið um sinn lit og afstöðu, sem er jákvætt, en óléttvæg fullyrðing um opinberan vilja Breta án nokkurs heimildarúrræðis dregur úr trúverðugleikanum.
Gervigreind er ekki sjálfkrafa góð eða slæm. Hún er alin upp
Skoðanagrein þar sem atferlisfræðingur og sálfræðingur dregur hliðstæður milli uppeldis barna og þjálfunar gervigreindar. Höfundur byggir á eigin faglegum ramma úr atferlisfræði til að halda því fram …
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Helgi S. Karlsson, sem kynnir sig sem atferlisfræðing, sálfræðing og kennara, notar fagþekkingu sína til að reisa samlíkingu milli uppeldis og samstillingar gervigreindar. Röksemdafærslan er samkvæm og innbyrðis samhangandi; hann kemur sjálfur á móti augljósri gagnrýni (að hann sé að persónugera gervigreind) og viðurkennir takmörk hliðstæðunnar. Þetta er styrkleikamark í skoðanaskrifum.
Það sem vantar upp á er samtal við þá sem hafa aðra sýn. Greinin vísar í „þá sem vinna að öryggi gervigreindar" en nefnir enga á nafn, tilvitnast ekki í neina rannsókn eða skrif og kemst aldrei lengra en í eigin samlíkingaheimi. Hugmyndin um styrkt nám (reinforcement learning) í gervigreindarþjálfun er þekkt, en höfundur tekur hana sem sjálfsagðan grunn án þess að benda á fræðileg skrif, tilraunir eða dæmi úr raunveruleikanum, eins og tilvik þar sem blekkjandi hegðun gervigreindar hefur verið skráð. Þakkir til dulnefnds „A." vekja aðeins spurningar um gagnsæi, þótt slíkt sé eðlilegra í skoðanagreinum. Á heildina litið er þetta traustur skoðanapistill sem byggir á persónulegri fagþekkingu, en hann yrði sannfærandi hef höfundur hefði bent á einn eða tvo áþreifanlega atburði eða fræðileg skrif til stuðnings.
Ekki lengur flestir sem útskrifast af náttúrufæðibraut
Greinin flytur tölulegar upplýsingar af vef Hagstofu Íslands um brautskráningu stúdenta skólaárið 2024–2025. Meginefnið er að náttúrufræðibraut er ekki lengur fjölmennasta brautin meðal brautskráðra. …
Hagstofan er skýrt nefnd sem heimild og tilvitnað er beint í texta af vef hennar; tölurnar eru sannreynanlegar og tilvísunin glögg. Þetta er samt ekki frumfréttamennska heldur nánast beint endurrit af opinberum gögnum, sem dregur úr sjálfstæðu virði greinarinnar. Ekkert framlag bætist við: enginn fagaðili úr menntakerfinu er spurður um ástæður þróunarinnar, engin samanburðargreining er gerð og engar spurningar vakna um hvað felst í þessum „óhefðbundnu námsbrautum" sem nú eru stærsti hópurinn. Sú staðreynd er áhugaverð og kallar á skýringu sem lesandinn fær ekki. Fréttaveitan gæti einnig hafa útskýrt hvers vegna þetta skiptir máli fyrir menntastefnu eða atvinnulíf. Fyrir hreina yfirfærslu á gögnum Hagstofunnar er greinin áreiðanleg en yfirborðsleg.
Uppsagnir fram undan og óttinn vex
Greinin er pistill um ótta við uppsagnir á kólnandi vinnumarkaði. Höfundur styðst aðallega við eina grein í Harvard Business Review og listar fimm hugsanaskekkjur tengdar atvinnuóöryggi. Einnig er vís…
Greinin er birt sem ritstjórnarefni í viðskiptaflokki en er í raun pistill eða sjálfshjálpargrein, ekki frétt. Framsetningin er allskostar skýr um það: höfundur skrifar í fyrstu persónu fleirtölu og lýsir markmiðum textans beint. Helsta heimild er Harvard Business Review, sem er nafngreind og sannreynanleg; ónafngreindur sálfræðingur sem HBR ræðir við er veikleiki, en sá veikleiki á uppruna sinn í upprunagreininni, ekki hjá höfundi pistilsins. Vísað er í nafngreinda íslenska aðila, Eyþór Eðvaldsson hjá Þekkingarmiðlun og Hilju Guðmundsdóttur hjá Mental Ráðgjöf, sem styrkja textann og tengja hann íslenskum veruleika. Hins vegar er forsenda pistilsins, að kólnun og uppsagnir séu víðtækt vandamál á íslenskum vinnumarkaði, sett fram sem sjálfsögð staðreynd án stuðnings við hagtölur, rannsóknir eða yfirlýsingar atvinnurekenda. Engum tölum er vísað til um umfang uppsagna eða atvinnuleysi. Þetta er veikleiki jafnvel í pistli: ef fyrirsögnin fullyrðir að „uppsagnir eru fram undan og óttinn vex" ætti einhver staðfesting að fylgja. Að öðru leyti er textinn vel skrifaður og nytsamlegur sem sjálfshjálp á vinnumarkaði, en hann er meira leiðbeiningarefni en fréttamennska.