Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 199 gr. 5.8
dv.is 195 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 199 gr. 5.8
dv.is 195 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
mbl.is 2026-06-23 17:48

Fá ekki að opna kaffistofu á Grensásvegi

Stutt frétt um úrskurð sem fellir úr gildi byggingarleyfi fyrir kaffistofu Samhjálpar á Grensásvegi. Greinin vísar í úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála sem heimild og nefnir íbúamótmæli. Engin …

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Fréttinni tekst að miðla aðalatriðinu, að úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hafi ógilt byggingarleyfið, og vísar þar með í opinbert úrskurðarvald sem staðfestir heimild. Hins vegar skortir verulega á jafnvægi: hvorki er leitað eftir viðbrögðum Samhjálpar né byggingarfulltrúa Reykjavíkurborgar, sem eru aðalaðilar málsins. Ekki er heldur greint frá ástæðum úrskurðarins, til dæmis hvort byggingarleyfið hafi brotið gegn deiliskipulagi eða hvort formgallar hafi verið á málsmeðferðinni. Þetta skiptir máli vegna þess að lesandinn fær aðeins brot af myndinni: mótmæli íbúa eru nefnd, en forsendur úrskurðarins og sjónarmið hins aðilans vantar alveg. Fyrir svo stutta frétt væri lágmarkskrafa að geta þess á hverju úrskurðurinn byggist og gefa gagnaðila tækifæri til að bregðast við.

ruv.is 2026-06-23 15:13

Það sem þú setur inn í gervigreindarforrit verður um leið opinbert gagn

Greinin er viðtal við einn sérfræðing, Ými Vigfússon tölvunarfræðing og tæknistjóra hjá Keystrike, um öryggishættur sem fylgja notkun gervigreindar á vinnustöðum. Hann varar við gagnalekum og skuggano…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í eðli sínu viðtal við einn mann og ber að meta sem slíkt. Ýmir Vigfússon er nafngreindur og hæfur sérfræðingur með doktorsgráðu í tölvunarfræði, sem styrkir heimildina. Vandinn er hins vegar tvíþættur. Í fyrsta lagi er Ýmir tæknistjóri fyrirtækis sem selur öryggislausnir fyrir gervigreind, og hann fær bæði að skilgreina vandann og kynna lausn fyrirtækis síns, án þess að blaðamaður geri nokkurn greinarmun á faglegri sérfræðiþekkingu og viðskiptahagsmunum. Setningin „Við hjá Keystrike erum að þróa lausnir" er hreinlega auglýsing, og spurningin sem fylgir er mjúk innkaup fremur en gagnrýnin spurning. Í öðru lagi eru tölfræðilegar fullyrðingar settar fram án þess að lesandinn geti staðreynt þær innan greinarinnar: tilvísun í „Microsoft áætlar" og „22 þúsund kvartanir til FBI" og „tíu milljarða króna" tap eru án heimildarskýringa; lesandinn veit ekki hvaða skýrsla eða könnun er um að ræða. Þetta gæti átt sér stoð í opinberum gögnum, en greinin sjálf gefur engan vegvísi. Engin önnur rödd kemur að máli; hvorki öryggissérfræðingur sem er óháður Keystrike, né fulltrúi fyrirtækja sem þegar hafa innleitt öryggisreglur um gervigreindarnotkun. Framsetningin er alvarleg og áhrifamikil en einróma, og lesandinn situr eftir með aðeins eitt sjónarhorn, sem er vafasamt þegar greinin er birt sem ritstjórnarefni fremur en sem merkt auglýsing eða kynningarviðtal.

mbl.is 2 heimildir 2026-06-23 11:21

„Hvalveiðarnar ómannúðlegar og tilgangslausar“

Frétt mbl.is miðlar yfirlýsingu Dýraverndarsambands Íslands gegn hvalveiðum næstum óbreyttri. Hvalur hf. og Kristján Loftsson fá ekki að svara ásökunum um fjárhagslegt tap og pólitískar hvatir. Greini…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Fréttin byggir nánast alfarið á yfirlýsingu eins hagsmunaaðila, Dýraverndarsambands Íslands, og miðlar henni bókstaflega í löngum beinum tilvitnunum. Þetta er ekki vandamál í sjálfu sér þegar frétt er af yfirlýsingu, en innihald hennar ber þungar ásakanir: Kristján Loftsson tapi fjárhagslega á veiðunum og hvatar hans séu hugsanlega pólitískar, meðal annars að hindra löggjöf og hafa áhrif á þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild. Þessar ásakanir eru alvarleg málflutningur og eðlilegt hefði verið að hafa samband við Hval hf. eða Kristján Loftsson til að gefa þeim tækifæri til svara. Jafnframt vísar yfirlýsingin til álits fagráðs um velferð dýra frá júní 2023 og úrskurðar Umboðsmanns Alþingis; blaðamaður hefði styrkt fréttina með því að setja þessar tilvísanir í samhengi eða vísa beint í skjölin. Í núverandi mynd er þetta fremur tilkynningarmiðlun en fréttamennska: einn aðili fær ótakmarkaðan vettvang, gagnaðili er óheyrður og fréttin bætir engu eigin efni við. Staðreyndaatriðið um að Hvalur 9 hafi dregið tvær langreyðar í land er sannreynanlegt og gefur fréttinni fréttatengilinn, en allt hitt er ósannreynt innan greinarinnar sjálfrar.

visir.is 2 heimildir 2026-06-23 12:02

„Dýra­vernd er ekki öfgaskoðanir“

Frétt sem byggir nánast alfarið á viðtali við formann Dýraverndarsambands Íslands um hvalveiðar sem hófust á ný. Hvorki Hvalur hf., stjórnvöld né formaður Verkalýðsfélags Akraness fá að svara fyrir sig, þrátt fyrir að á þá sé vísað beint í greininni.

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Veigamesti gallinn er alger skortur á jafnvægi. Greinin vísar nafngreint í Vilhjálm Birgisson, formann Verkalýðsfélags Akraness, og ráðherra sem gaf út veiðileyfi, en hvorugur fær að tjá sig. Hvalur hf. er nefnt ítrekað en ekki leitað eftir viðbrögðum fyrirtækisins; sama á við um stjórnvöld og fagráð um velferð dýra, sem sagt er telja veiðarnar standast ekki lög, án þess að vísað sé í tiltekin gögn eða álit. Fullyrðingin um að undanþága Hvals hf. til útivinnslunnar sé einstök í íslenskri matvælaframleiðslu er óstaðfest í fréttinni sjálfri. Lesandinn fær aðeins eina rödd og eitt sjónarhorn í máli sem augljóslega hefur fleiri hliðar: atvinnuhagsmuni, lagalegan grundvöll veiðileyfis og afstöðu ráðuneytis. Þetta er birt sem frétt, ekki skoðanagrein, og því ber að gera ríkari kröfur um að gagnaðili fái að svara. Framsetningin leiðir lesandann nánast sjálfkrafa að niðurstöðu dýraverndarsinnaðra án þess að veita nokkurt mótvægi.

ruv.is 2026-06-23 16:30

Stjórnvöld skulda þjóðinni skýringar

Ritstjórnarefni sem fjallar um afstöðu Bændasamtaka Íslands til þjóðaratkvæðagreiðslunnar um ESB-viðræður. Greinin byggir nær alfarið á orðum formanns samtakanna, Trausta Hjálmarssonar, og gefur engum öðrum aðilum rými til svara eða samhengis.

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en les frekar eins og bein miðlun á sjónarmiðum Bændasamtakanna. Eini heimildamaðurinn er Trausti Hjálmarsson, formaður samtakanna, og honum er veittur allur sviðsrómur. Engin tilraun er gerð til að leita svara hjá stjórnvöldum eða ráðamönnum sem Trausti gagnrýnir beint, þrátt fyrir að fyrirsögnin sjálf vísi til þess að stjórnvöld „skuldi" skýringar. Þetta gerir úr greininni einstefnumiðlun frekar en fréttaflutning. Raddflóra greinarinnar er einsleit: engin sérfræðisjónarmið um ESB-aðlögun, engar tölur um möguleg áhrif á landbúnaðinn og ekkert samhengi um hvað milliþinganefndin hefur þegar unnið að. Ef ætlunin er ritstjórnarefni frekar en skoðanarpistill, hefði blaðamaður átt að leita eftir a.m.k. annarri rödd, hvort sem er úr stjórnmálum, fræðasamfélaginu eða hagsmunaaðilum sem lýsa ólíkri afstöðu. Fyrirsögnin er einnig vert að nefna: hún hljómar sem staðhæfing blaðsins sjálfs, en er í reynd tilfærsla á orðum heimildarmannsins. Þetta skapar blekkjandi framtíðarsýn um að efnið sé sjálfstæð greining frekar en endursögn á afstöðu eins aðila.

mbl.is 2026-06-23 11:32

Segir heimildir Heimildarinnar rýrar

Greinin er í raun vettvangur fyrir Konráð S. Guðjónsson til að svara gagnrýni Heimildarinnar á frétt Morgunblaðsins um matvöruverð. Hún birtir ítarlega svör hans við einstökum fullyrðingum úr Heimildi…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er merkt sem frétt en er í raun einhliða málsvörn eins manns, Konráðs S. Guðjónssonar, sem jafnframt er höfundur þeirra útreikninga sem Morgunblaðið byggði upphaflegu fréttina á. Þórólfur Matthíasson og Brekki Karlsson, sem Heimildin ræddi við, fá ekki að svara gagnrýni Konráðs; raddir þeirra birtast eingöngu sem skáletraðar tilvitnanir úr Heimildinni sem Konráð tekur síðan á. Þetta snið, þar sem greinin stillir upp „svörum" annars aðilans við fullyrðingum hins án þess að sá fyrri fái að bregðast við, er afar ójafnvægt og á meira sameiginlegt með leiðara eða pistli en frétt. Morgunblaðið er hér bæði miðillinn og aðili deilunnar, og sú staðreynd gerir jafnvægiskröfuna enn brýnni. Engin tilraun virðist hafa verið gerð til að hafa samband við Þórólf eða Brekka til andsvara. Heimildirnar eru þó nafngreindar og tilvísanir í Eurostat, OECD og fjármálaráðuneytið gera hluta fullyrðinganna sannreynanlegar, sem er jákvætt. Einnig er vitnað beint í Substack-skrif Konráðs, sem gefur lesandanum möguleika á að skoða frumheimildina sjálfur. Framsetningin hallar þó eindregið að sjónarmiðum Konráðs og Morgunblaðsins, og gagnrýni á Heimildina er sett fram sem staðreynd frekar en sjónarmið. Fyrir miðil sem birtir efnið sem frétt er þetta ófullnægjandi jafnvægi.

visir.is 2026-06-23 13:20

„Úr penna þeirra manna streymir gamalt full­yrðinga­rusl“

Greinin fjallar um viðhorfsgrein Hannesar Péturssonar skálds á Vísi þar sem hann gagnrýnir Nei-sinna í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður. Blaðamaðurinn safnar viðbrögðum stuðningsmanna …

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Alvarlegasti gallinn er algjört jafnvægisleysi. Greinin er í eðli sínu umfjöllun um pólitískt ágreiningsmál, þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður, en þó er ekki leitað til eins einasta fulltrúa Nei-hliðarinnar til andsvara. Tilvitnaðir aðilar eru allir sama megin: Grímur Atlason framkvæmdastjóri, Illugi Jökulsson rithöfundur og Sigmar Guðmundsson þingmaður Viðreisnar, allir ánægðir með skrif Hannesar. Jafnvel þó greinin sé flokkuð sem ritstjórnarefni á fréttasíðu, ekki sem leiðari eða skoðanagrein, gerir framsetningin ekkert til að aðgreina fréttaflutning frá málflutningi. Orðalag eins og „þjóðinni virtist ekki viðbjargandi en þá kom Hannes Pétursson til bjargar" er ekki tilvitnun heldur túlkun blaðamannsins sjálfs, sett fram án nokkurrar áskorunar. Heimildanotkun er formlega til staðar; nafngreindir einstaklingar eru tilvitnaðir beint. En raddflóran er svo einsleit að greinin virkar sem hyllingartexti fremur en fjölmiðlaumfjöllun. Morgunblaðið og Nei-sinnarnir sem greinin fjallar um fá enga rödd. Þetta er ekki fréttavinna heldur pólitísk magnun á einu sjónarmiði.

ruv.is 2026-06-23 14:14

„Gríðarlega mörg störf sem verða til á uppbyggingartíma“

Frétt um nýjan orkusamning Landsvirkjunar og Borealis Data Center á Blönduósi, þar sem forstjóri Borealis lýsir áformum um allt að hundrað milljarða uppbyggingu. Greinin byggir nær eingöngu á orðum fo…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í eðli sínu kynningarefni fyrir Borealis, klætt í fréttabúning. Eina heimild greinarinnar er Björn Brynjúlfsson, forstjóri fyrirtækisins, og allar lykilfullyrðingar, hvort sem um ræðir fjárfestingarupphæðir, fjölda starfa eða áhrif á byggðaþróun, koma úr hans munni án nokkurrar sannprófunar. Landsvirkjun er nefnd sem samningsaðili en enginn talsmaður hennar er látinn tjá sig. Sveitarfélagið Húnabyggð er nefnt sem samstarfsaðili en enginn fulltrúi þess er ræddur. Engin óháð sérfræðirödd er fengin til að meta raunhæfni hundrað milljarða áætlunar eða áhrif gagnaversins á svæðið. Tölur eins og „150 eða fleiri á staðnum á hverjum degi" og „fjór- eða fimmfalda þá upphæð" eru settar fram sem staðreyndir án þess að neinn annar staðfesti þær. Þetta er einkennandi dæmi um fréttaskrif sem taka fréttatilkynningu að láni og bæta lítlu við nema tilvitnunum í aðaleiganda verkefnisins. Blaðamaður hefði auðveldlega getað haft samband við Landsvirkjun, sveitarstjórn eða óháðan hagfræðing til að setja fullyrðingarnar í samhengi.

vb.is 2026-06-23 13:38

Tvöfalda raforkukaup fyrir gagnaver á Blönduósi

Greinin fjallar um nýjan samning Landsvirkjunar og Borealis Data Center um aukin raforkukaup fyrir gagnaver á Blönduósi. Efnið byggist á tilkynningu frá Landsvirkjun og inniheldur tilvitnanir frá fors…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í raun endurbirt fréttatilkynning, eins og vísað er til þegar sagt er „í tilkynningu segir jafnframt". Tilvitnanirnar tvær koma frá forstjórum samningsaðilanna sjálfra og segja hvort tveggja fyrirsjáanlega jákvæð orð um samninginn og framtíð gagnaveraiðnaðarins. Ekkert er lagt á borðið sem vekur spurningar: hvað þýðir þetta fyrir raforkuframboð annarra notenda? Er nóg orka til? Hverjar eru forsendurnar í umhverfislegu tilliti? Talan 70 MW og 3,5% af heildarorkunotkun er áhugaverð en kemur beint úr tilkynningunni án þess að utanaðkomandi heimild staðfesti hana eða setji í samhengi. Fréttin sinnir grunnhlutverki sínu sem tilkynning um viðskiptasamning en blaðamennska í hefðbundinni merkingu er lítil; enginn utanaðkomandi var spurður, engar gagnrýnar spurningar lagðar fyrir og framsetningin er nánast alfarið á forsendum fyrirtækjanna.

dv.is 2026-06-23 17:30

Hanna lenti í stormi fyrir að vara við kyrkingum í kynlífi – „Í fósturstellingunni í einhverja daga á eftir“

Greinin fjallar um vitundarvakningarátak gegn kyrkingum í kynlífi og rifjar upp grein og Kastljóssviðtal frá 2022 þar sem kynjafræðikennarinn Hanna Björg Vilhjálmsdóttir lenti í gagnrýnistormi. Efnið …

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í raun endurhljómun á Facebook-færslu Hönnu Bjargar Vilhjálmsdóttur og tilkynningu frá samtökum; sjálfstæð fréttaöflun virðist ekki vera til staðar. Ekki er leitað til Siggu Daggar eða annarra sem gátu haft annað sjónarhorn á umræðuna frá 2022, þótt hennar afstaða sé rakin í stuttu máli úr Twitter-færslu. Þetta er veikleiki í ritstjórnarefni sem mætti gera betur: ef blaðamaðurinn rifjar upp deilur milli tveggja aðila ber að leita viðbragða beggja. Fullyrðingin um „allavega eina dána unga konu" er tilvitnun í orð Hönnu Bjargar en er ekki staðfest eða útskýrð frekar af blaðamanninum, sem er bagalegt þar sem slík staðhæfing kallar á tilvísun í gögn eða tilvik. Heimildamynd greinarinnar er einsleit: rödd Hönnu Bjargar ræður meginmáli, samtökin eru nefnd í upphafi en þeim er ekki gefin eigin rödd, og gagnaðili fær ekki raunverulegt svigrúm til svara. Framsetningin er samúðarfull gagnvart Hönnu Björgu og birtir í reynd hennar frásögn nær óbreytta, sem gerir greinina nær persónuviðtali eða umsögn en hefðbundinni frétt.

dv.is 2026-06-23 13:00

Hannes fer háðsorðum um „eldhafið“ og „brennandi húsið“ – „Þessa grein ættu allir að lesa“

Greinin fjallar um skoðanagrein Hannesar Péturssonar á Vísi þar sem hann gagnrýnir andstæðinga aðildarviðræðna við ESB. Efnið er í raun safn tilvitnana í Hannes og stuðningsmenn hans, án þess að andst…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í raun kynning á skoðanagrein Hannesar Péturssonar, búin til úr tilvitnunum í hann og þrjá aðra sem allir lýsa yfir aðdáun á skrifum hans. Engri rödd er gefinn vettvangur frá þeirri hlið sem Hannes gagnrýnir; ekkert sjónarhorn þeirra sem vilja segja nei í þjóðaratkvæðagreiðslunni. Þetta er vandamál vegna þess að greinin er sett fram sem fréttatengt efni, ekki sem skoðanapistill, og ætti þá að uppfylla lágmarkskröfur um jafnvægi.

Heimildir greinarinnar eru fjórar nafngreindar persónur, allar á sömu hlið: Hannes Pétursson, Óðinn Jónsson, Eiríkur Rögnvaldsson og Björn Þorláksson. Framsetningin er einsleit; fyrirsögnin sjálf gefur til kynna að „allir" ættu að lesa grein hans og sú setning er tilvitnun í Óðinn. Fréttastjórn af þessu tagi, þar sem einhliða lof er sett í fyrirsögn, virkar sem ritstjórnarleg afstöðutaka frekar en hlutlaus fjölmiðlun. Ef ætlunin var að kynna skoðanagrein Hannesar hefði verið einfalt að kalla þetta „kynning á skoðanapistli" og merkja efnið á skýran hátt. Eins og greinin stendur fær lesandinn enga upplýsta ímynd af raunverulegri umræðu, heldur einungis eina hlið hennar.

vb.is 2026-06-23 15:16

„Við þurfum að byggja brú milli hug­mynda og fjár­magns“

Greinin er í raun viðtal við stjórnarformann Nýsköpunarsjóðsins Kríu, Svanhildi Nönnu Vigfúsdóttur, um fyrsta starfsár sjóðsins eftir sameiningu. Hún fær nánast ótakmarkað rými til að kynna sjóðinn og…

Einkunn Vitans: 4/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en er í reynd kynningarviðtal við einn aðila, stjórnarformann Kríu. Svanhildur Nanna er eina heimildin og fær að setja allar forsendur umræðunnar án þess að nokkur annar rödd komi til sögu. Þetta er sérstaklega athugavert þar sem greinin fjallar um pólitískt álitamál: hugmyndir um niðurlagningu sjóðsins sem hluta af hagræðingaraðgerðum ríkisins. Þeir sem lögðu til niðurlagninguna fá ekkert svigrúm til að rökstyðja sjónarmið sín. Engin tala úr ársskýrslunni er rauntilgreind; greinin nefnir að „sérstök áhersla hafi verið lögð á frumstigið" en birtir engar upphæðir, engan fjölda fjárfestinga og engin árangursmælikvörð. Lesandinn situr uppi með orðræðu stjórnarformanns en ekkert efnislegt til að meta árangur sjóðsins á eigin forsendum.

Framsetningin er jákvæð í garð sjóðsins frá fyrstu línu til hinnar síðustu. Fyrirsögnin er tilvitnun úr munni Svanhildar, opnunaratriðið er tilvitnun úr munni Svanhildar, og lokaorðin eru tilvitnun úr munni Svanhildar. Fréttamaðurinn leggur engar gagnrýnar spurningar fyrir. Þegar niðurlagningarumræðan kemur upp er hún kynnt á forsendum stjórnarformannsins; rökin gegn sjóðnum eru dregin saman í einni setningu sem Svanhildur andmælir strax. Þetta virkar frekar sem auglýsing fyrir ársfund sjóðsins á morgun en sem efnisleg blaðagreining.

mbl.is 2026-06-22 10:16

Náttúrufræðibraut lýtur í lægra haldi

Greinin flytur tölfræði af vef Hagstofu Íslands um brautskráningu stúdenta skólaárið 2024-2025. Helstu tölur eru greinilega tilgreindar og heimild nefnd. Þetta er hefðbundin gagnafréttagrein án greiningar eða viðbragða.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Heimild greinarinnar er skýr: tölurnar koma af opinberum vef Hagstofu Íslands, sem er meðal áreiðanlegustu gagnaveita landsins. Tölurnar eru nákvæmar og innbyrðis samkvæmar; samtala einstakra brautaflokka (939 + 700 + 522 + 288 + 230 + 86 + 80 + 457 + 30 = 3.332) stemmir við heildartöluna sem gefin er upp, sem styrkir trúverðugleikann. Framsetningin er hlutlaus og lýsandi, án tilraunar til að leggja pólitískan lit á gögnin.

Það sem vantar er öll samhengisgreining. Af hverju færist nemendum af náttúrufræðibrautum fækkandi? Hefur þetta áhrif á háskólanám eða atvinnulíf? Enginn sérfræðingur eða fulltrúi menntamála er spurður álits; ekkert samhengi við stefnu ríkisins í STEM-menntun er sett. Fyrirsögnin „Náttúrufræðibraut lýtur í lægra haldi" er túlkandi orðalag sem gefur til kynna neikvæða þróun, en greinin sjálf svarar ekki hvort þetta sé vandamál eða eðlileg þróun. Fyrir hefðbundna gagnafréttagrein er þetta vel gert hvað snýr að nákvæmni, en blaðamaður hefði getað aukið gildi fréttarinnar verulega með einu viðtali eða stuttri greiningu.

visir.is 2026-06-22 14:32

Opin­ber gögn eru þjóðar­auðlind – ríkið verður að mynda eigið mállíkan

Skoðanagrein Hauks Arnþórssonar leggur til að íslenska ríkið byggi opinbert mállíkan á grunni opinberra gagna. Rökin eru flokkuð í fimm þætti: lýðræði, þjóðarauðlind, þjóðaröryggi, hagkvæmni og tungum…

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun og á að meta á þeim forsendum. Skipulag hennar er gott; höfundur flytur rök sín í skýrum köflum og tengir tillöguna við áþreifanlegt fordæmi, þ.e. opnun Lagasafnsins. Gagnsæi höfundar um eigin bakgrunn, sem stjórnsýslufræðingur með rafræna stjórnsýslu sem sérsvið, er jákvætt. Athyglisvert er hins vegar að höfundur viðurkennir í hornklofa neðst að greinin hafi verið „samið í samvinnu við og eftir nokkrar umræður við OpenAI". Þetta er heiðarlegt en vekur spurningar um hversu sjálfstæð röksemdafærslan er í reynd.

Helsti veikleiki greinarinnar sem skoðanar er að hún sneiðir algerlega framhjá augljósum gagnrökum og raunhæfum hindrunum. Ekkert er fjallað um kostnaðarmat, tæknilega flækjustig þess að þjálfa sérhæft mállíkan, hættuna á rangfærslum í svörum líkansins (svokallað „ofskynjunarsvæði" stórra mállíkana), eða hvort íslenska ríkið hafi yfirleitt mannauð og fjárveitingar til slíks verkefnis. Sömuleiðis er ekkert minnst á fyrirliggjandi verkefni á þessu sviði, svo sem Máltækniáætlun eða vinnu Árnastofnunar, sem hefðu styrkt málflutninginn. Þegar höfundur segir að „glugginn sé ekki opinn endalaust" er um bráðaboðsröksemd að ræða sem ekki er studd neinum gögnum. Greinin er vel skrifuð og flytur skýra hugmynd, en sem skoðun hefði hún orðið sannfærandi ef höfundur hefði tekist á við einhver þau mótbárur sem bersýnilega vakna.

ruv.is 2026-06-22 19:21

Stórfelldur utanvegaakstur: „Það þarf að taka bílana af fólkinu“

Frétt um stórfelldan utanvegaakstur þriggja franskra ferðamanna á hálendinu, byggð á beinum viðtölum við landverði og leiðsögumann. Greinin lýsir atvikum, viðbrögðum lögreglu og umræðu um harðari viðurlög.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin stendur vel að frásögninni og byggir á nafngreindum heimildum: tveimur landverðum, Sólborgu Birgisdóttur og Helgu Mattínu, ásamt leiðsögumanninum Gunnari Arngrími Birgissyni. Þetta eru þeir aðilar sem komu beint að atvikinu og hafa þekkingu á svæðinu, sem gefur heimildunum trúverðugleika. Uppbygging greinarinnar er skýr og flestir þættir eru sannreynanlegar staðreyndir.

Að því sögðu vantar nokkra mikilvæga hluta. Ekki er brugðist við sjónarmiðum lögreglu beint; eingöngu er lýst því sem landverðirnir heyrðu af símasamtali lögreglumanns, sem er veik óbein heimild um viðbrögð lögreglu. Ekkert kemur frá lögreglunni á Suðurlandi sjálfri um framkvæmd máls, sektarfjárhæð eða hvort málið sé raunverulega lokið. Fullyrðingin um að ferðamennirnir hafi greitt „hundruð þúsunda í sekt" og málinu sé lokið er ekki studd tilvísun í lögreglu eða ákæruvald; hún kann að koma úr samtali við landverði en lesandinn á erfitt með að sannreyna hana. Sjónarmið ferðamannanna sjálfra eru algjörlega fráverandi, sem er skiljanleg takmörkun en hefði átt að nefna. Þá er fyrirsögnin tilvitnun úr munni Gunnars sem endurspeglar frekar mótmælastemmningu en hlutlæga fréttamiðlun, þótt slíkt sé algengt í fréttamennsku um tilfinningaþrungin mál.

visir.is 2026-06-22 20:33

Þegar strákar og menn hætta að svara

Persónulegur pistill Steindórs Þórarinssonar um geðheilsu karlmanna, sjálfsvíg, ADHD, neyslu og skömm. Höfundur deilir eigin reynslu og hvetur til opnari umræðu. Greinin er birt sem skoðanagrein á Vísi.

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðun og byggð á persónulegri reynslu höfundar, sem er nafngreindur markþjálfi og hlaðvarpsstjórnandi. Styrkur pistilsins felst í heiðarlegri frásögn og hugrekki til að fjalla opinskátt um viðkvæm málefni. Höfundur vísar í tölur um sjálfsvíg á Íslandi árið 2024 (48 einstaklingar, þar af 36 karlmenn) án þess að nafngreina uppsprettu gagnanna, en þessar tölur eru af opinberum toga og sannreynanlegar hjá Embætti landlæknis. Tilvísun í heimildarmynd Louis Theroux, Inside the Manosphere, styrkir einn þráð röksemdafærslunnar og sýnir viðleitni til að tengja persónulega reynslu við breiðara samfélagslegt samhengi. Rökstuðningurinn er heildstæður og heiðarlegur; höfundur leggur ekki fram einfaldar lausnir heldur gerir grein fyrir flækjum málsins. Ábyrg meðferð sjálfsvígsumfjöllunar birtist í viðvörun í upphafi og skýrum upplýsingum um Píeta og Hjálparsíma Rauða krossins í lok greinar. Sem skoðanagrein er þetta vel unnin og mannleg skrifverk sem þjónar tilgangi sínum.

mbl.is 2026-06-23 06:00

Draga úr tölvunotkun og snúa aftur í bækurnar

Viðtal við skólastjóra Hagaskóla um ákvörðun skólans að draga verulega úr notkun Chromebook-tölva og snúa aftur að bókum og blöðum. Greinin byggir nær alfarið á orðum skólastjórans og vísar til PISA-niðurstaðna og ótilgreindra rannsókna.

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í eðli sínu viðtal við einn heimildamann, Ómar Örn Magnússon skólastjóra Hagaskóla, og ber þess skýr merki. Hann fær rúman vettvang til að útskýra rökin fyrir breytingunni og enginn annar aðili kemur að: hvorki foreldrar, nemendur, kennarar né fræðimenn á sviði menntunar eða stafrænnar tækni. Þetta er veikleiki, því fullyrðingar um rannsóknir sem sýni „ógagnsemi" tölvunotkunar eru settar fram án tilvísunar í tilteknar heimildir eða rannsóknir. Lesandinn getur ekki sannreynt þessar staðhæfingar innan fréttarinnar sjálfrar. Samanburður á útgjöldum til námsbóka á Íslandi og Norðurlöndum (átta þúsund krónur á móti 35 til 40 þúsund) er settur fram án þess að tilgreina hvaðan tölurnar koma. Tilvísun í PISA-niðurstöður er rétt í þeirri veru að þær eru opinberar og sannreynanlegar, en blaðamaður hefði getað sett þær í betra samhengi. Framsetningin er mjög jákvæð gagnvart ákvörðun skólans; enginn gagnrýnisaðili eða rök á hina hliðina eru sett fram. Þetta hefði verið sterkari frétt ef a.m.k. einn óháður sérfræðingur eða fulltrúi annarra hagsmunaaðila hefði fengið að tjá sig.

ruv.is 2026-06-22 22:11

Skólagjöld tekin upp fyrir nemendur utan EES

Frétt um nýsamþykkt lög sem heimila opinberum háskólum að innheimta skólagjöld af nemendum utan EES. Greinin byggir á greinargerð frumvarpsins og viðtali við rektor Háskóla Íslands, Silju Báru Ómarsdó…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er vel byggð upp og gefur lesendum skýra mynd af nýjum lögum, forsögu þeirra og samanburði við nágrannalönd. Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, er nafngreind heimild og viðtalið við hana gefur efninu kjöt á beinin. Tilvísun í greinargerð frumvarpsins styrkir sannreynanleikahlutann og tölur um fjölda umsókna eru þar sagðar koma úr. Veikleiki greinarinnar er hins vegar sá að engum nemanda, hagsmunasamtökum nemenda eða fulltrúa erlendra námsmanna er gefinn vettvangur til að tjá sig. Fyrir frétt sem snýr beint að hagsmunum þessa hóps er það verulegur brestur á jafnvægi. Einnig hefði mátt nefna sjónarmið stjórnmálamanna sem studdu eða andmæltu frumvarpinu á Alþingi. Tímasetningin í greininni er ekki alveg í samræmi; sagt er að Noregur hafi hafið innheimtu skólagjalda árið 2021 í einni setningu en árið 2023 í annarri, sem skapar óþarfa rugling hjá lesandanum. Þetta er líklega prentvilla en slík frávik grafa undan trausti. Á heildina litið er þetta almennileg fréttaskrif, en skortur á andmælaaðila og innra misræmi draga niður.

visir.is 2026-06-20 12:03

Til skammar að málið hafi sofnað í með­ferð þingsins

Greinin fjallar um að velferðarnefnd Alþingis hafi ekki unnið að eftirfylgni skýrslu um meðferð fatlaðs fólks á stofnunum, þrátt fyrir þingsályktun og skýrslu nefndar á vegum forsætisráðherra frá 2022…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Veikleiki greinarinnar er augljós: hún byggir á einum nafngreindum heimildarmanni, Grími Atlasyni framkvæmdastjóra Geðhjálpar, og birtir gagnrýni hans á Alþingi án þess að leita svara hjá velferðarnefnd eða formanni hennar. Þetta er verulegur brestur þegar kjarni fréttarinnar er sú fullyrðing að nefndin hafi vanrækt skyldu sína. Eðlilegt hefði verið að hafa samband við formann velferðarnefndar eða forsætisráðuneytið og spyrja hvers vegna ekkert hafi gerst; sú rödd vantar algjörlega. Skýrslan frá 2022 og þingsályktunin eru opinber skjöl sem styrkja bakgrunn málsins, en greinin nýtir þau lítið sem heimildir, heldur miðlar þeim nær eingöngu í gegnum orð Gríms. Umsögn Geðhjálpar og Þroskahjálpar til stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar er nefnd, sem er jákvætt, en engin gögn eru vitnuð beint úr henni. Framsetningin er einhliða; fyrirsögnin sjálf, „til skammar," er mat frekar en fréttalýsing, og sú afstaða rennir í gegnum greinina alla. Efnið er mikilvægt og varðar mannréttindi jaðarsettra hópa, en blaðamennska sem ætlar sér að draga aðila til ábyrgðar þarf fleiri raddir til að standast.

mbl.is 2026-06-23 06:00

Vita ekki hverjir skulda

Stuttur fréttakynning um fjárhagsvanda Endurvinnslunar vegna ógreiddra gjalda frá framleiðendum og innflytjendum. Greinin byggir nær alfarið á viðtali við framkvæmdastjóra fyrirtækisins og vísar lesen…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í raun kynning á stærri frétt í prentútgáfu blaðsins, sem skýrir að einhverju leyti hve rýr hún er. Hún byggir alfarið á einum heimildarmanni, Jóni Óskari Hinrikssyni framkvæmdastjóra Endurvinnslunar, og enginn annar aðili fær að tjá sig. Fullyrðingin um 100 milljóna króna skuld á fimm árum er ekki studd sjálfstæðum gögnum innan greinarinnar sjálfrar, þótt hún gæti verið sannreynanleg í bókhaldi fyrirtækisins eða í prentútgáfunni sem vísað er til. Skatturinn, sem er lykilaðili í ferlinu og nefndur er sérstaklega í tengslum við persónuverndartakmarkanir, fær ekki að svara. Þetta er verulegur annmarki: þegar opinber stofnun er nefnd sem hluti af vandanum ætti fréttamaður að leita eftir svörum þaðan. Framsetningin er einhliða frá sjónarhóli Endurvinnslunar, án þess að lesandinn fái vitneskju um hvort persónuverndartúlkun Skattsins er jafn þröng og gefið er í skyn eða hvort aðrar leiðir séu mögulegar. Sem styttri vefreyttir er þetta viðunandi upphaf að umfjöllun, en sem sjálfstæð frétt vantar hér jafnvægi.