Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 390 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 891 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 199 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
ruv.is 390 gr. 6.2
heimildin.is 61 gr. 6.1
visir.is 891 gr. 5.9
vb.is 266 gr. 5.7
mbl.is 199 gr. 5.5
dv.is 256 gr. 5.3
mannlif.is 25 gr. 4.4
dv.is 2026-04-29 15:00

Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Yfirþjóðlegt vald ESB

Greinin er fræðileg yfirlitsgrein eftir Davíð Þór Björgvinsson, hæstaréttarlögmann, um eðli yfirþjóðlegs valds ESB og hvernig það birtist á mismunandi málefnasviðum. Fjallað er um innri markaðinn, utanríkis- og öryggismál, skattamál og fleiri svið, og stöðu Íslands gagnvart ESB í gegnum EES-samninginn og Schengen.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Grein þessi er í eðli sínu sérfræðigreinaritgerð eða fræðslugrein, ekki fréttaskýrsla, og ber að meta hana sem slíka. Davíð Þór Björgvinsson er nafngreindur höfundur og kynntur sem hæstaréttarlögmaður, sem gefur lesandanum möguleika á að meta fagþekkingu hans. Efnislega er greinin vel skipulögð og byggir á almennri þekkingu á uppbyggingu ESB sem auðvelt er að sannreyna í stofnsáttmálum sambandsins, dómum Evrópudómstólsins og öðrum opinberum heimildum. Hún vísar til Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, Evrópuþingsins, Ráðherraráðsins, Evrópska Seðlabankans og Schengen-samstarfsins sem þekktra stofnana og kerfa. Helsti veikleiki greinarinnar er að hún kemur fram sem hlutlaus fræðsla en inniheldur í raun ákveðna römmun sem dregur úr umfangi þess valds sem ESB fer með. Orðalag eins og „ríkin halda um stjórnvölinn sjálf" og „jafnvægi" sem „endurspeglar raunverulegan vilja ríkjanna" gefur til kynna að valdaframsalið sé vel afmarkað og ósótt, en fjölmargir fræðimenn og stjórnmálamenn hafa gagnrýnt einmitt hversu langt þetta vald nái í reynd. Greinin víkur aldrei að gagnrýni á lýðræðishalla ESB, áhrifum dómstólsins á að víkka valdsvið sambandsins umfram upphaflegan ásetning aðildarríkja, eða deilum um „ever closer union". Þá er málflutningurinn varðandi stöðu Íslands gagnvart ESB ansi einsleitur; hann leggur áherslu á að Ísland hafi „tryggt sér markaðsaðgang" en nefnir ekki þá gagnrýni sem beinst hefur að lýðræðislegum annmörkum EES-samstarfsins, þar sem Ísland tekur upp reglur án þess að taka þátt í mótun þeirra frá upphafi. Þetta síðastnefnda er þó nefnt í greininni, þótt áherslurnar séu á þann veg að draga úr vandamálinu. Sem fræðigrein er verkið skýrt og aðgengilegt, en sem greining á ESB-samstarfinu vantar ákveðna breidd í sjónarhorn.
← Til baka á forsíðu