Mál­frelsi, meið­yrði og mútugreiðslur

Grundvallarmunurinn sem höfundur gerir – á milli þess að fullyrða um sekt einhvers og að álykta um hana út frá fyrirliggjandi sönnunargögnum – er heimspekilega áhugaverður og skýrt fram settur. Rökstuðningurinn hallast hins vegar mjög að fullyrðingum fremur en að takast á við þá lagalegu eða heimspekilegu flækju sem hann kallar fram. Að kalla orðalag dómstóls „orwellískt“ er sterkt val í framsetningu sem er látið óvarið; höfundur glímir aldrei við það hvers vegna meiðyrðalöggjöf hefur jafnan ekki gert greinarmun á beinum ásökunum og sterkt orðuðum ályktunum, né við þann umtalsverða fjölda dómafordæma frá mannréttindadómstólum Evrópu um nákvæmlega þetta álitaefni. Greinin væri beittari ef hún viðurkenndi sterkustu mótrökin: að það að „leiða til þeirrar niðurstöðu“ að einhver hafi framið mútubrot geti í reynd verið óaðgreinanlegt frá því að ásaka viðkomandi um það, sérstaklega í opinberum fjölmiðlum. Þess í stað meðhöndlar höfundur þennan greinarmun sem sjálfgefinn. Sú staðhæfing að Solaris hafi ekki útskýrt hvert peningarnir fóru eða hvernig landamæraferðum var háttað er einungis sett fram með fyrirvaranum „að því er ég best veit“ – hreinskilnislegur fyrirvari, en jafnframt einn sem gefur til kynna að engin tilraun hafi verið gerð til að sannreyna hvort slíkar skýringar séu til. Að eigna ónefndum fjölda almenna pólitíska afstöðu („sýn vinstri manna á tjáningarfrelsi“) á grundvelli slagorðs af Internetinu er mælskubragð, ekki sönnunargagn. Skrifin eru ástríðufull og meginsetningin samhangandi, en rökstuðningurinn á ekki skilið þann hátimbraða lokakafla – „án tjáningarfrelsis er ekkert réttlæti, enginn sannleikur, engin framför“ – því hann hvílir á einu dæmi sem er meðhöndlað á yfirborðskenndan hátt.