mbl.is
2026-06-12 13:30
Er upptaka evru ógn við efnahag Íslands?
Greinin er kynningarefni fyrir þáttinn Spursmál á mbl.is þar sem viðtal fer fram við Jón Helga Egilsson um áhrif hugsanlegrar upptöku evru. Efnislega er greinin einhliða, byggð á sjónarmiðum eins sérfræðings, og enginn gagnaðili fær að svara.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Kynningargrein á þætti birt sem frétt, en engin gagnaðilarödd er til staðar. Fyrirsögn spyr en efnið svarar eingöngu í eina átt.
Gagnrýni Vitans
Greinin er í raun stöðluð kynning á sjónvarps- eða hlaðvarpsþætti, en hún er birt sem frétt undir flokknum „Fréttir" og það gerir kröfur um lágmarks fréttaverðmæti. Aðalvandinn er framsetningin: fyrirsögnin „Er upptaka evru ógn við efnahag Íslands?" er formlega spurning en efni greinarinnar svarar henni eingöngu í eina átt, í gegnum sjónarmið Jóns Helga Egilssonar, sem er raunar gagnrýninn. Hann er kynntur sem doktor í peningamálahagfræði, sem gefur máli hans faglega þyngd, en engin önnur rödd fær að vega þar á móti. Skýrsla fjármálaráðherra er nefnd í samhengi gagnrýni Jóns Helga á hana, en enginn fulltrúi ráðuneytisins eða skýrsluhöfundur er beðinn um svör. Greinin er þannig næstum alveg einstefna í framsetningu sinni.
Annar veikleiki snýr að sannreynanleika: fullyrðingin um „hundruða milljarða króna tjón" er sett fram án þess að lesandi geti rekið hana til nafngreindra gagna í greininni sjálfri; hugsanlega er hún studd í skrifum Jóns Helga í Morgunblaðinu eða í sjálfum þættinum, en fréttinni tekst ekki að gera hana sannreynanlega. Þá er umfjöllunin um Jón Bjarnason, fyrrverandi ráðherra, einnig einhliða: hann sakar Stefán Hauk Jóhannesson um að fara með rangt mál, en sendiherra fær enga rödd í greininni. Á heildina litið er þetta frekar áróðurskennd kynning á þætti en eiginleg frétt, og framsetningin sem fréttaefni er villandi fyrir lesandann.