Við munum ekki hafa neitt neitunarvald
Skoðunargrein Hjartar J. Guðmundssonar birt á kjördag um neitunarvald nýrra aðildarríkja ESB. Greinin styðst við nafngreinda heimild, Euractiv, og tilvitnun í utanríkisráðherra, en fyrirsögnin gengur mun langar en meginmálið sjálft leyfir. Nokkrar lykilfullyrðingar eru eigin ályktanir höfundar sem settar eru fram sem sjálfsagður hlutur.
Greinin er birt undir skoðanamerki, sem þýðir að hún verður metin á rökum sínum, ekki á heimildajafnvægi. En þá er líka rétt að byrja á því sem stingur mest í stúf: fyrirsögnin stangast á við höfundarins eigin texta. „Við munum ekki hafa neitt neitunarvald“ segir fyrirsögnin, en í fyrstu málsgrein kemur fram að tillagan taki til „nokkurra ára eftir inngöngu“, og síðar í greininni útskýrir höfundur að neitunarvald gildi enn í utanríkis- og varnarmálum. Tímabundin undanþága fyrir ný ríki er ekki það sama og að hafa ekkert neitunarvald. Lesandi sem stoppar við fyrirsögnina fær ranga mynd af því sem greinin sjálf segir.
Heimildanotkunin er tvíbent. Það er kostur að Euractiv sé nafngreint og að vitnað sé í Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur; þetta er sannreynanlegt í grundvallaratriðum. Á sama tíma afgreiðir höfundur heimildina með því að hún „þykir jákvæð í garð Evrópusambandsins“ og notar hana svo sem burðarás fyrir alla greinina. Að rýra trúverðugleika heimildar sem maður byggir sjálfur á er ekki sterk rökfærsla, heldur trygging fyrir því að hún verði bæði traust og tortryggileg eftir því hvað þjónar málstaðnum.
Stærsta stökkið er setningin „Ástæðan er ljóslega sú að búizt er við samþykkt tillögunnar.“ Hér er ályktun höfundar sett fram sem augljós staðreynd. Það sama gildir um málsgreinina þar sem hann leiðir út að tillagan verði örugglega samþykkt af því að hún þjóni hagsmunum aðildarríkjanna; röksemdin er lokuð hringur sem sannar sig sjálf og engin gögn eru lögð fram um afstöðu einstakra ríkja. Fullyrðingin um að neitunarvald nái ekki til orku- og sjávarútvegsmála kann að vera rétt, en henni fylgir engin tilvísun í sáttmála eða ákvæði; lesandinn getur ekki sannreynt hana innan greinarinnar sjálfrar.
Framsetningin er lituð þar sem hún gæti verið hlutlaus. Framkvæmdastjórn ESB er kölluð „ríkisstjórn Evrópusambandsins“ og hið deilda hugtak sett fram innan sviga eins og um þýðingu væri að ræða. Það er málflutningur, ekki skilgreining, og hann er ekki merktur sem slíkur.
Það sem höfundur gat gert betur er einfalt: láta fyrirsögnina svara meginmálinu, greina á milli eigin ályktana og þess sem Euractiv segir, og benda á hvar í regluverkinu neitunarvald gildir og hvar ekki. Efnið sjálft er lögmætt og tímabært innlegg í umræðu um aðild. Framsetningin dregur úr því.
