vb.is
2026-03-25 09:48
„Húsnæðiskaup síður viðráðanleg en oft áður“
Fréttaskýrslan fjallar um nýja rammagrein Seðlabanka Íslands þar sem kaupgeta íslenskra heimila til íbúðakaupa er metin langt undir sögulegu meðaltali. Vaxtahækkanir og hraðar hækkanir á íbúðaverði eru sagðar meginástæður þrenginga, þótt lítilsháttar bati hafi orðið á síðasta ári. Seðlabankinn bendir jafnframt á kerfisáhættu sem fylgi miklum birgðum nýbygginga og veikri kaupgetu.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Fréttaskýrslan fjallar um nýja rammagrein Seðlabanka Íslands þar sem kaupgeta íslenskra heimila til íbúðakaupa er metin langt undir sögulegu meðaltali. Vaxtahækkanir og hraðar hækkanir á íbúðaverði eru sagðar meginástæður þrenginga, þótt lítilsháttar bati hafi orðið á síðasta ári. Seðlabankinn bendir jafnframt á kerfisáhættu sem fylgi miklum birgðum nýbygginga og veikri kaupgetu.
Gagnrýni Vitans
Nafngreind heimild — Seðlabanki Íslands og ritið Fjármálastöðugleiki 2026/1 — ber uppi alla frásögnina, og þær tölur sem settar eru fram eru rekjanlegar beint til bankans. Aðferðafræðin er útskýrð með nokkurri nákvæmni: 70 prósenta veðsetningarhlutfall, 30 ára jafngreiðslulán og miðgildi kaupverðs fjölbýlisíbúða á höfuðborgarsvæðinu. Þetta er styrkur sem sjaldan er að sjá í sambærilegum húsnæðisfréttum.
Hins vegar er fréttaskýrslan einhliða að uppbyggingu: hún endurtekur niðurstöður Seðlabankans án þess að leita eftir viðbrögðum annarra aðila sem málið snertir beint — svo sem fasteignasala, húsnæðissérfræðinga eða fulltrúa þeirra sem eru að kaupa sína fyrstu fasteign. Þá er setningin um stjórnvöld — að þau hafi rýmkað skilyrði hlutdeildarlána — lögð fram sem hrein staðreynd án þess að nokkur mat sé lagt á hvort þær aðgerðir muni nægja. Og textinn brotnar bókstaflega á miðri setningu, sem gefur til kynna að hluta frásagnarinnar vanti — þetta dregur úr trúverðugleika framsetningarinnar í heild.
