Lokum ekki augunum fyrir tækifærum – segjum já og sjáum samninginn
Skoðanagrein bæjarfulltrúa Samfylkingarinnar í Hafnarfirði, birt daginn fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við ESB. Höfundur er gagnsær um flokkstengsl sín og röksemdafærslan er skýr, en hún byggir nær eingöngu á fullyrðingum og söguskoðun án nokkurra tilvísana, og andstæðingar eru afgreiddir sem sérhagsmunaöfl fremur en að rökum þeirra sé svarað.
Greinin er birt undir skoðanamerki og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Sterkasta atriðið er skýr og efnisleg: að Ísland tekur upp stóran hluta ESB-löggjafar í gegnum EES án þess að hafa áhrif á mótun hennar. Þetta er staðreyndaleg fullyrðing sem lesandi getur sannreynt og hún ber uppi kjarna málflutningsins. Sömuleiðis er greinarmunurinn milli atkvæðagreiðslu um viðræður og atkvæðagreiðslu um aðild réttmætur og skýrt fram settur, og gagnsæið um flokkstengsl höfundar er til fyrirmyndar.
Þar sem greinin brestur er í meðferð gagnraka. Andstæðingar viðræðna eru nefndir sem „talsmenn sérhagsmunaafla“ og „fyrrverandi forseti“ án þess að ein einasta röksemd þeirra sé sett fram, hvað þá henni svarað. Fullyrðingin um „ólýðræðislega upplýsingaóreiðu“ er ítrekuð þrisvar en aldrei dæmi tekið. Þetta er ódýr leið: lesandinn fær nafngiftina en ekki rökræðuna.
Stærsta rökeyðan er „allt að vinna, engu að tapa“. Kunnugleg gagnrök, að aðildarviðræður séu að miklu leyti upptaka regluverks fremur en samningaþóf, að þeim fylgi kostnaður og pólitísk binding, eru hvergi nefnd, hvað þá hrakin. Sama gildir um söguröksemdina: að NATO, EFTA og EES hafi gefist vel segir ekkert sjálfkrafa um ESB-aðild, og fullyrðingin að ESB sé „einfaldlega eina hugsanlega skjólið“ er sett fram sem sjálfsagður hlutur.
Niðurstaða: heiðarlega framsett og læsileg hvatningargrein sem gengst opinskátt við sinni afstöðu, en færir málið fram með áherslum og söguskoðun fremur en með því að takast á við bestu rök hinnar hliðarinnar. Sem baráttugrein virkar hún; sem röksemdafærsla er hún þynnri en hún þyrfti að vera.
