dv.is
2026-04-18 12:04
Guðfinna Jóh. Guðmundsdóttir skrifar: Litli ljóti gráðugi leigusalinn
Skoðanagrein lögmanns sem færir rök gegn leiguþaki og auknum hömlum á leigusala. Höfundur vísar í tilteknar skýrslur HMS og könnun Maskínu til stuðnings máli sínu og heldur því fram að einstaklingar séu meirihluti leigusala á Íslandi. Greinin er skýrt afmarkaður pistill með pólitískri afstöðu.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein ber að meta þennan texta á forsendum rökstuðnings og hugverkslegrar heiðarleika, ekki jafnvægis heimilda. Höfundur styður kjarnarökin við nafngreindar heimildir: könnun Maskínu um viðhorf til leiguþaks, tvær skýrslur HMS (frá mars 2026 og september 2025) og jafnvel bein samskipti við HMS þar sem höfundur segist hafa óskað eftir nánari skýringum á flokknum „annað 11%". Þetta er vel yfir lágmarki gagna í skoðanapistli og sýnir eigin vinnu höfundar. Tölurnar sem vitnað er í (67% einstaklingar samkvæmt einu gagnasafni, 60% samkvæmt öðru, 41% plús 15% af vinum og ættingjum samkvæmt leigjendakönnun) eru sannreynanlegar í opinberum skýrslum, og höfundur bendir sjálf á ósamræmi milli þeirra, sem sýnir heiðarleika gagnvart eigin heimildum.
Það sem veikir greinina er að rökstuðningurinn vegur talsvert mikið í átt að kenningu um markaðslögmál (framboð og eftirspurn) án þess að viðurkenna nokkur dæmi þar sem leiguþak hafi reynst vel, eða ræða tilraunir annarra landa. Fullyrðingar eins og „allt á endanum rata inn í leiguverðið til hækkunar" eru settar fram sem sjálfsögð staðreynd frekar en rökræðuatriði. Hækkun fjármagnstekjuskatts úr 11% í 16,5% er nefnd sem dæmi um íþyngjandi aðgerð en ekkert samhengi gefið um hvert skatthlutfallið er í samanburðarlöndum. Tóninn er á köflum kaldhæðinn og eitthvað einsleitur; ávarpaðir andstæðingar eru „popúlistar" en enginn þeirra er nafngreindur eða fær að svara. Þetta er ásættanlegt í skoðanapistli en dregur úr sannfæringarkrafti fyrir þann lesanda sem er ekki þegar sammála.