dv.is
2026-06-13 16:00
Guðbrandur kallar eftir endurskoðun ökuprófa – Reyndur atvinnubílstjóri féll þrisvar á íslenska bílprófinu
Greinin miðlar sjónarmiðum ökukennarans Guðbrandar Bogasonar úr grein sem birtist í Morgunblaðinu, þar sem hann gagnrýnir ökuprófakerfið og kallar eftir endurskoðun. Fréttaflutningurinn byggist nánast algjörlega á einum aðila og enginn gagnaðili fær tækifæri til svara.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Greinin endursegir skoðanir eins ökukennara úr Morgunblaðinu án þess að Samgöngustofa eða aðrir gagnaðilar fái að svara. Tölulegar fullyrðingar eru ósannarreynanlegar innan textans.
Gagnrýni Vitans
Aðalatriðið hér er uppbyggingin: þetta er í reynd endursögn á grein eins manns úr Morgunblaðinu, birt sem sjálfstætt ritstjórnarefni undir fréttaflokknum. Samgöngustofa, sem er beinn gagnaðili gagnrýninnar, er aldrei beðin um viðbrögð, þrátt fyrir að henni séu gerðar þungvægar ásakanir um fákeppni og ógagnsæi í próftöku. Spurningar Guðbrandar um hvort stjórnvöld hafi „eitthvað að fela" standa algjörlega ómótmæltar; svona aðdróttun kallar á svar frá viðkomandi stofnun ef blaðamennska á að nefnast sú. Tölulegar fullyrðingar um fallprósentu (yfir 50% á bóklegum prófum, yfir 20% á verklegum) eru ekki studdar tilvísun í opinber gögn innan greinarinnar sjálfrar, þótt líklegt sé að Guðbrandur byggi á reynslu sinni eða gögnum frá Samgöngustofu. Lesandinn getur ekki staðreynt þessar tölur út frá textanum einum. Sagan um reyndan atvinnubílstjóra sem féll þrisvar á prófinu er sögð einungis frá sjónarhóli ökukennarans; sjónarmið prófdómanda fást aðeins sem endursögn Guðbrandar. Jákvæð tilvísun í reglugerðarbreytingu innviðaráðherra veitir smávægilega víðsýni, en breytir ekki heildarímyndinni: fréttaflutningurinn er í eðli sínu endurbirting á skoðunum eins hagsmunaaðila án þess að nokkur önnur rödd komi að. Framsetningin í fyrirsögn er eins og um staðreynd sé að ræða, en efnislega er þetta einhliða málflutningur.
